Je hebt net de perfecte compositie. Het licht zit goed, je model kijkt ontspannen in de lens en dan zie je het: een witte vlek recht in het brillenglas die de helft van het gezicht wegvaagt. Herkenbaar? Ik schoot een keer een heel portretblok met een onzichtbare camerariem én zichtbare flitsreflecties. Dat laatste had ik kunnen voorkomen.
TL;DR
Brillenreflecties ontstaan door de hoek tussen lichtbron, bril en lens. Haal je flitser van de camera af, plaats het licht op 45 graden naast je model en laat het hoofd licht kantelen. Raamlicht werkt van nature goed. Kleine resterende reflecties los je na de shoot op in Lightroom of Photoshop.
Hoe brillenreflecties eigenlijk ontstaan
Een brillenglas werkt als een kleine spiegel zodra licht er recht op valt. De hoek van inval is gelijk aan de hoek van reflectie: als je lichtbron precies op één lijn staat met je lens en de bril, stuurt het glas dat licht recht terug naar je sensor. Moderne brillen met anti-reflectiecoating helpen al een stuk, maar bij directe flitsers op de camera gaat het alsnog mis. De oplossing zit niet in betere glazen maar in de hoek waaronder je werkt.
De flitser van je camera afhalen
De eenvoudigste ingreep met het meeste effect: haal je flitser van de camera en zet hem op een statief. Ik gebruik deze aanpak bij vrijwel elk portret waarbij iemand een bril draagt. Plaats de flitser op ongeveer 45 graden naast je model en op ooghoogte of iets daarboven. Op die hoek valt het licht schuin over het gezicht en reflecteert het brillenglas niet meer richting jouw lens.
Een draadloze trigger kost twintig euro en een eenvoudige flitsstandaard nog geen dertig. Dat is de goedkoopste upgrade die je voor je portretfotografie kunt doen.
Het lichtschema dat ik gebruik
Ik werk standaard met een 45/45-opstelling: de flitser staat 45 graden naast het model en 45 graden boven ooghoogte. Dat geeft een Rembrandt-achtig licht met mooie schaduwen op het gezicht. Voor iemand met een bril draai ik de flitser soms iets verder naar opzij, richting 60 graden. Daardoor valt het licht zo schuin dat zelfs dikke glazen geen last geven. Het nadeel is dat de schaduwkant van het gezicht donkerder wordt. Een reflectiescherm aan de andere kant lost dat op zonder extra apparatuur.
Positionering van je model
Vraag je model om het hoofd licht naar voren te kantelen. Tien graden is genoeg. De brillenglazen staan dan niet meer loodrecht op je lens en de reflectie verdwijnt. Let wel op de wenkbrauwen: te ver naar voren geeft schaduwen in de ogen en dat wil je ook niet.
Een andere aanpak die goed werkt: laat je model recht in de camera kijken en draai het hoofd daarna millimeter voor millimeter totdat de reflectie uit beeld verdwijnt. Bij profielfoto’s werkt dit bijzonder goed omdat één brillenglas dan al grotendeels wegdraait.
Raamlicht als snelle oplossing
Geen flitser bij de hand? Ga naar een raam. Diffuus daglicht bij bewolkt weer is zacht genoeg om geen harde reflecties te geven. Zet je model haaks op het raam zodat het licht van opzij komt. Dat geeft diepte in het gezicht en laat de brillenglazen helder. Ik schoot ooit een reeks zakelijke profielfoto’s in een vergaderruimte met niets anders dan een groot raam op het noorden en een wit vel papier als reflector. De resultaten waren beter dan met een volledige studiostrobist-setup.
Camera-instellingen bij weinig licht
Zonder directe flitser heb je meer licht nodig van je omgeving. Ik werk bij off-camera flash op ISO 200 tot 400 en sluit de flitser aan op de syncsnelheid van mijn camera, meestal 1/200 seconde. Het diafragma houd ik op f/4 zodat beide ogen scherp zijn. Bij alleen raamlicht ga ik naar ISO 800 of 1600. Op moderne camera’s is dat geen enkel probleem.
Kleine resterende reflecties weghalen in Lightroom
Soms blijft er een kleine lichtvlek zitten ondanks alles. In Lightroom gebruik ik de maskeertool om alleen het brillengebied te selecteren en verlaag ik daar de highlights en whites. Dat is al genoeg voor subtiele glinstering. Grotere reflecties pak ik aan in Photoshop met de healing brush op een aparte laag, zodat ik altijd terug kan naar het origineel.
Praktische dingen die je makkelijk vergeet
- Neem een microvezeldoekje mee. Vingerafdrukken op brillenglazen zijn bij studioverlichting onmiddellijk zichtbaar.
- Vraag of je model een tweede montuur heeft. Een smaller montuur of een ander glas geeft soms van nature minder problemen.
- Communiceer wat je doet. Een ontspannen model houdt het hoofd vanzelf wat meer in de goede richting dan iemand die gespannen zit te wachten op de volgende instructie.
En als echt niets werkt: in overleg met je model kun je de glazen tijdelijk uit het montuur halen. Ik doe het zelden maar het is een optie.
Welke brillenreflectie-uitdaging liep jij al eens aan? Deel het hieronder in de reacties, want soms zit de beste oplossing in een situatie die ik nog niet ben tegengekomen.
Veelgestelde vragen
Helpt anti-reflectiecoating op brillenglazen echt bij fotografie?
Welke lichtopstelling werkt het best voor portretten met een bril?
Hoe ver moet ik het hoofd van mijn model kantelen om reflecties te vermijden?
Kan ik brillenreflecties achteraf weghalen in Lightroom?
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s 🙂 Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, snel, en met geweldige filmsimulaties. Bekijk hier mijn portfolio.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel uit te leggen. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
Lees hier meer informatie over deze website.