Je loopt al een uur door de stad, camera in de hand. En je hebt eigenlijk nog niks. Niet omdat er niks te zien is, maar omdat je niet weet waar je moet beginnen. Alles lijkt een beetje interessant en tegelijk ook weer niet. Je wacht op dat ene magische moment dat zichzelf zou moeten aanbieden. Dat moment komt waarschijnlijk nooit, want anders was het niet magisch. Tenzij… je het zelf creëert door te werken met een ankerpunt. In straatfotografie verander je van een passieve observant in iemand die actief beelden bouwt.
TL;DR
Een ankerpunt in straatfotografie is een visueel element op straat dat je bewust kiest als vertrekpunt voor je beeld. Je wacht vervolgens tot de omgeving iets interessants toevoegt. Dit is geen truc maar een werkwijze die je meer controle geeft over wat je fotografeert, zonder dat je iets in scène zet.
Twee soorten geluk op straat
Straatfotografen praten graag over het gelukkige toeval. De man met de feesthoed op een bankje, de hond die precies op het verkeerde moment niest. Die beelden bestaan echt en ze zijn geweldig. Ze zijn ook zeldzaam. Ik schat dat misschien één op de tien sterke straatfoto’s puur op toeval berust. De rest is iets anders: een fotograaf die een situatie herkent, er naartoe loopt en geduldig wacht tot het laatste puzzelstukje op hun plek valt.
Dat tweede type heet werken met een ankerpunt. Je pikt iets op straat uit dat visueel sterk is. Interessant van vorm, kleur of context, en je besluit dat dit jouw startpunt wordt. Dit is jouw theater. Daarna wacht je op de artiest. Je kijkt, je past je positie aan. Het beeld groeit rond dat ene element dat je al had gevonden. Dit is geen passieve bezigheid. Het is eerlijk gezegd best vermoeiend, want je staat soms twintig minuten op dezelfde plek en je bent continu ‘aan’.
Wat is een ankerpunt?
Een ankerpunt in straatfotografie is elk element dat sterk genoeg is om de kern van een beeld te vormen, maar op zichzelf nog geen compleet verhaal vertelt. Een affiche met een grappige tekst. Een muurschildering. Een standbeeld met een bijzonder silhouet. Het ankerpunt trekt je aandacht en roept direct een vraag op: wat zou er gebeuren als er iemand voorbijloopt die hier iets mee doet?
Dat is precies de gedachte die je wil vasthouden. Denk niet: dit is een mooi affiche, maar: wat als er iemand passeert die dit affiche spiegelt, tegenspreekt of aanvult? Straatfotografie is puzzelen. Het ankerpunt is het eerste stuk dat je op tafel legt.
Op het Trafalgar Square in Londen staan twee bronzen beelden van een leeuw. Ik liep er al tientallen keren langs. Op een dag zag ik een man staan en het leekvanaf mijn standpunt net hij aan het praten was met een van de leeuwen. Helaas had ik geen camera bij mij. Maar dit is een mooi voorbeeld van een vast ankerpunt. De volgende keer dat ik er weer ben, ga ik er bewust heen en wacht op wat komen gaat.
Hoe je een ankerpunt kiest
Niet elk interessant ding op straat is een goed ankerpunt. Een mooie lantaarnpaal is leuk maar biedt weinig aanknopingspunten voor interactie. Een goed ankerpunt heeft eigenschappen die het bruikbaar maken als basis voor een sterker beeld.
- Het heeft visueel gewicht: sterke kleur, vorm, contrast of expressie
- Het roept een vraag op of suggereert een verhaal
- Er is ruimte voor een tweede element, een persoon, schaduw of beweging
- Het staat op een plek waar mensen langs komen
Een affiche met handen die omhoog wijzen is een goed ankerpunt. Een affiche met een logo van een verzekeringsmaatschappij is dat niet. Het verschil zit in de expressie en de mogelijkheid tot interactie. Goede ankerpunten nodigen de wereld uit om er iets mee te doen, ook al weet de wereld dat zelf niet.
Eric Kim
Eric Kim (geboren 1988) is een Amerikaanse straatfotograaf die sociologie studeerde en sinds 2010 een invloedrijke fotografieblog runt. Hij heeft op zijn website verschillende prachtige voorbeelden. Zijn fotografische filosofie draait om authenticiteit, het overwinnen van angst (mede geïnspireerd door het stoïcisme) en een vriendelijke, “shooting with a smile”-aanpak, waarbij gear ondergeschikt is aan houding en lef. Naast fotografie schrijft hij ook over filosofie. Hij wordt gezien als een mentor die de drempel tot straatfotografie heeft verlaagd voor een wereldwijde gemeenschap, onder meer door zijn Instagram-account te verwijderen uit protest tegen de focus op likes.
Geduld is geen passiviteit
Wachten bij een ankerpunt voelt soms nutteloos. Je staat op dezelfde plek, mensen kijken je aan, er gebeurt niks. Ik heb weleens een half uur bij een constructiebord gestaan waar portretten op waren geschilderd, wachtend tot iemand door de deur in het midden zou komen lopen. Toen het eindelijk gebeurde, had ik precies één kans. Eén druk op de ontspanner. Het beeld klopte.
Dat half uur was geen verloren tijd. Het was de investering die het beeld mogelijk maakte. Geduld in straatfotografie is actief: je past je positie aan, je kijkt welk licht er speelt, je let op wie er aankomt. Je bent voortdurend bezig, alleen niet met de camera omhoog.
De fotografen die ik het meest bewonder zijn niet degenen die het snelst reageren. Het zijn degenen die het vroegst zien wat er zou kunnen gebeuren. Een ankerpunt kiezen is precies dat: vroeg zien wat er potentie heeft en daar naartoe bewegen voordat het moment er is.
Wanneer het ankerpunt niet werkt
Soms werkt het niet. Je staat drie kwartier bij een fantastisch affiche en er loopt niemand langs die er iets mee doet. Of de lichtomstandigheden veranderen en het ankerpunt verliest zijn kracht. Of er loopt iemand langs die perfect zou passen maar net buiten het frame valt. Dat hoort erbij. Straatfotografie met een ankerpunt is geen garantie, het is een strategie die de kans op een sterk beeld vergroot.
Ik heb ook ankerpunten laten schieten omdat ze simpelweg niet werkten. Een muurschildering in Amsterdam-Noord die ik drie keer had bezocht leverde niks op. Op de vierde keer ook niet. Soms is het gewoon geen goede lokatie, hoe aantrekkelijk het er ook uitziet.
Heb jij al eens bewust gewerkt met een ankerpunt in je straatfotografie, en wat leverde dat op? Laat het weten in de reacties.
Veelgestelde vragen
Wat is een ankerpunt in straatfotografie?
Is werken met een ankerpunt hetzelfde als een beeld in scène zetten?
Hoe lang moet je wachten bij een ankerpunt?
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s 🙂 Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, snel, en met geweldige filmsimulaties. Bekijk hier mijn portfolio.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel uit te leggen. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.