Portretten maken van kinderen buiten: zo pak je het aan

Je staat buiten met je camera. Het kind (de hoofdpersoon van vandaag) staat voor je. En doet… niets. Of juist alles tegelijk. Het rent weg, kijkt de verkeerde kant op of zet een glimlach op die eruitziet alsof het net een citroen heeft opgegeten. Portretten maken van kinderen is een van de meest onderschatte uitdagingen in de fotografie. Kinderen doen precies wat ze willen. En dat is ook precies wat je wil vangen, maar binnen jouw creatieve kaders. Met de juiste aanpak maak je foto’s waar ouders (en jijzelf) jarenlang naar blijven kijken. Hoe dat werkt, leg ik je nu uit.

Het begint vóór je ook maar één foto maakt

De voorbereiding is minstens zo belangrijk als de shoot zelf. Ik spreek altijd ruim van tevoren met zowel de ouders als het kind. Geen snel appje van “we zien elkaar zaterdag”, maar een echt gesprek. Wat vindt het kind leuk? Wat zijn de favoriete bezigheden, huisdieren of anderen dieren, plekken? Ik had een shoot met een meisje van tien. Ze wilde op de foto met haar lievelingskip en de kuikens. Had ik nooit zelf bedacht. Het was een top-idee. Die foto’s hadden een warmte die je nooit krijgt als je een kind ergens neerzet en vraagt te glimlachen.

Door vooraf ideeën door te spreken geef je het kind eigenaarschap over de sessie. Ze voelen zich deelnemer in plaats van onderwerp. Dat zie je terug in de beelden. Daarnaast is hij of zij een bron van inspiratie voor mij. Vraag ook de ouders om input: zij kennen hun kind het beste en weten wat het kind enthousiast maakt. Misschien is dat een voetbal, een hangmat in de tuin of een favoriete boom om in te klimmen. Gebruik die informatie, werk het uit tot een plan en kom voorbereid aan.

Nog iets praktisch: zorg dat je nooit alleen bent met een kind. Ik zorg er altijd voor dat een ouder de hele sessie aanwezig is. Ten eerste vind ik dat netjes naar de ouders toe. Maar er komt nog iets om de hoek kijken. Als fotograaf heb je soms te maken met een beetje een argwanende sfeer. Ik weet niet zo goed hoe ik dat moet uitleggen. Je komt letterlijk dicht bij een kind en dat vraagt om vertrouwen. En bij vertrouwen hoort controle. Je wilt als fotograaf geen gedoe achteraf. Een aanwezige ouder beschermt het kind én jou. Het maakt de situatie voor iedereen transparanter. En een kind is vaak ook veel ontspannener als mama of papa in de buurt is. En een ouder heeft ook wat meer autoriteit dan jij 😉

De technische kant van kinderfotografie

Kinderen bewegen. Altijd. Zelfs als ze “stilstaan” bewegen ze. Een sluitertijd van 1/500 seconde is een goed vertrekpunt voor speelse situaties. Bij rustige momenten kun je naar 1/250 seconde, maar ga niet lager als je scherpe beelden wil. Gebruik de sluiterprioriteit (Tv of S op je camera) als je niet helemaal vertrouwd bent met de belichtingsdriehoek, dan regelt je camera de rest automatisch.

Voor diafragma kies ik bij portretten graag voor f/4 of soms in een drukke omgeving voor f/2.0. Dat geeft die mooie onscherpe achtergrond die het kind echt laat opvallen. Bij f/1.8 of lager wordt de scherptediepte zo klein dat één beweging van het hoofd de ogen of de neus al uit focus haalt. Zeker bij kinderen die nooit stilzitten is dat een recept voor frustratie. Ik hou niet van frustratie. Ik hou het zelf op f/4 als compromis tussen bokeh en zekerheid. Maar dat moet je een beetje proefondervindelijk… ondervinden.

ISO stel ik zo laag mogelijk in, maar ik schroom niet om naar ISO 800 te gaan als de omstandigheden dat vragen. Een bewogen foto door een te lage sluitertijd is altijd slechter dan een iets korreliger maar scherpe foto. Moderne camera’s zoals de Sony A7 IV of mijn eigen Fujifilm X-T50 gaan prima met ruis om tot ongeveer ISO 3200 zonder dat het storend wordt in een portret.

Belichting en het juiste moment van de dag

Fotografeer bij voorkeur in de ochtend of vroege avond. Gewoon omdat het daglicht dan zachter en minder direct is. Felle middagzon geeft harde schaduwen onder de ogen en neus, en kinderen knijpen hun ogen dicht. Dat is geen mooie combinatie. Een bewolkte dag is eigenlijk ideaal: egaal licht, geen schaduwen, en je hoeft niet constant de positie van de zon in de gaten te houden.

Staat de zon toch hoog? Zoek dan schaduw op. Onder een boom, in de boomhut, langs een gebouw of in een open doorgang. Zorg wel dat het kind niet half in de zon en half in de schaduw staat, want dat geeft gevlekt licht op het gezicht. Uhh… wat op zich ook weer interessant kan zijn. Volledig in de schaduw is altijd beter dan half-half. Soms gebruik ik een inflits om een beetje schaduw uit het gezicht weg te flitsen. Mijn meestgebruikte flits? De ultragoedkope flits van Godox. Twee batterijen en go.

Hoe je een kind echt op zijn gemak stelt

Een kind dat jou niet kent gaat echt niet meteen poseren voor je camera. Logisch. Ik begin een shoot dan ook nooit direct met fotograferen. Ik praat eerst. Even koffiedrinken met moeder en kind. Vraag wat het kind heeft gedaan die dag. Maak een grapje. Doe iets stoms. Kinderen reageren geweldig op iemand die zichzelf een beetje belachelijk maakt. Maar pas op, wordt geen clown. Daar prikken kinderen feilloos doorheen omdat jij dat niet volhoudt. Zoek de kracht dus in jezelf.

Geef ze ook iets te doen. Rennen, springen, draaien, iets oprapen. Of nog beter: opbouwen van je set. Beweging en betrokkenheid geeft energie aan foto’s en haalt de starheid eruit die je krijgt als je een kind vraagt “even stil te staan”. De mooiste portretten van kinderen zijn zelden de geposeerde varianten. Ze zijn het resultaat van een moment dat je hebt gevangen terwijl het kind even niet aan de camera dacht.

Ga ook letterlijk op hun niveau zitten. Knielen of zelfs op je buik gaan. Een portret gemaakt vanuit volwassene-hoogte kijkt neer op het kind. Op kniehoogte ogen kinderen gelijkwaardig, zelfverzekerd en vol karakter. Probeer het maar eens: het verschil is groot.

Locatie kiezen voor een kindportret buiten

De locatie doet er meer toe dan je denkt. Kies een plek die aansluit bij het kind. Een druk stadsplein werkt zelden voor kleine kinderen. Ze raken afgeleid, willen overal naartoe en de achtergrond is chaotisch. Een park, een veld, een boerderij of een rustige straat werken veel beter. Of de eigen achtertuin! Zeker als de locatie iets betekent voor het kind zelf.

Let op de achtergrond. Een mooie compositie met een rommelige achtergrond is alsnog een teleurstellende foto. Zoek naar rustige, eenvoudige achtergronden: bomen, gras, een egale muur, water. Met een open diafragma valt de achtergrond weg, maar als er een fietsenrek of een vuilnisbak half in beeld staat, ziet dat er toch raar uit. Loop even om het kind heen en check de achtergrond vanuit de positie waar je gaat fotograferen voordat je begint. Ik dit vertel ik je uit ervaring. Het zal niet de eerste keer zijn dat een het perfecte portret schiet tegen een matige achtergrond. Dat kost me veel tijd aan beeldbewerking, als het al te herstellen is.

Denk ook aan de kleding. Ik vraag ouders altijd om rustige kleuren te kiezen. Felle prints of drukke patronen trekken de aandacht weg van het gezicht. Pastels, aardtinten en effen kleuren werken het beste. Geen perfecte outfits nodig, maar iets dat past bij de omgeving.

Omgaan met onverwachte situaties

Kinderen zijn onvoorspelbaar. Dat is geen probleem, dat is een kans. Ik heb foto’s gemaakt van kinderen die spontaan begonnen te huilen, te lachen, te vallen of te rennen. Sommige van die beelden zijn de mooiste uit een hele sessie. De truc is dat je klaar bent. Camera op de juiste instellingen, vinger bij de sluiterknop. Stop met scrollen door de beelden die je net hebt gemaakt, ben in het moment!

Soms gaat een shoot niet zoals gepland. Het kind wil niet meewerken. Dan stop ik. Echt. Ik zet de camera neer, ga ergens op zitten en wacht. Vijf minuten rust is soms genoeg om de energie te resetten. Forceren werkt niet. Een kind dat geforceerd wordt te poseren ziet er ook geforceerd uit op de foto. Dat voelt iedereen.

Nabewerking van kindportretten

Ik houd de nabewerking van kindportretten bewust licht. Kinderen hoeven niet gepolijst te worden. Een sproet, een modderige knie of een plukje haar voor het gezicht maakt de foto echt. Ik corrigeer de belichting, stel de witbalans bij en geef de huid een warme toon. Meer niet. Overdreven huidretouche op een kinderfoto haalt precies weg wat de foto bijzonder maakt. Jammer dat volwassenen dat wel van je verwachten.

Maak een color preset in je software die je consistent toepast. Iets met warmere schaduwen, lichte highlights en een zachte tooncurve. Een preset werkt zo: je hebt een reeks foto’s in een bepaalde situatie. Je corrigeert één foto. De wijzigingen sla je op als als preset en pas je toe als basis voor de overige foto’s in dezelfde situatie. Zo houd je een herkenbare stijl zonder dat je elke foto opnieuw van nul af aan moet bewerken. Mijn eigen preset voor buitenshootings met kinderen heeft een lichte lift in de schaduwen zodat de details in donkere gedeelten bewaard blijven. En ik vind dat mijn Fijifilm-camrea ietes te veel exposure en te weinig black point geeft.

Maak veel foto’s. Bij een kindersessie van twee uur schiet ik gemakkelijk 300 tot 400 beelden. Ogen half dicht, mond open op een raar moment, hoofd gedraaid net als je drukt. Daarvan zijn er misschien 30 echt sterk. Die 30 zijn het waard.

Heb jij een bijzonder moment meegemaakt tijdens een shoot met kinderen? Of een idee dat je nooit zelf had bedacht maar dat perfect werkte? Deel het hieronder in de reacties.

Jeroen

Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s 🙂 Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, snel, en met geweldige filmsimulaties. Bekijk hier mijn portfolio.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel uit te leggen. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
Lees hier meer informatie over deze website.