Stel je voor: je staat niet achter je camera. Geen sluiter, geen diafragma, geen licht dat je moet vangen. Toch maak je beelden die adembenemend zijn. De enige tool die je gebruikt is taal. Precies daar begint de vraag die mij al maanden bezighoudt: is prompting eigenlijk een nieuwe vorm van conceptuele fotografie, waarbij woorden het werk doen dat vroeger licht deed?
TL;DR: Prompting bij generatieve AI is meer dan techniek. Het is een semantisch visueel systeem waarbij taalnauwkeurigheid bepaalt wat je ziet. Wie begrijpt hoe een prompt werkt, denkt als een fotograaf en schrijft als een dichter. Dit artikel geeft je 10 tips voor het maken van de ideale image prompt. Er is ook een Gemini Gem die je helpt een prompt kan schrijven.
Taal als belichtingsmeter
In klassieke fotografie stuur je licht. Je kiest een sluitertijd, je past je ISO aan, je wacht op de juiste hoek van de zon. Bij generatieve AI doe je iets vergelijkbaars, maar dan volledig in de semantische ruimte. Een prompt is geen zoekopdracht. Het is een compositie-instructie, een lichtplan, een stemmingsrapport, alles tegelijk. Ik vergelijk het graag met het schrijven van een shot list voor een film die je nooit fysiek draait. De woorden zijn je grip, je gaffer, je art director. Wie denkt dat “een mooie foto van een vrouw in de regen” voldoende is, begrijpt nog niet wat prompting vraagt. Het vraagt om de discipline van een fotograaf die weet dat elke keuze consequenties heeft.
Wat is prompt engineering?
Prompt engineering is het systematisch formuleren van tekstinstructies om een AI-model naar een specifiek visueel resultaat te sturen. Dat klinkt droog, maar de praktijk is allesbehalve dat. Het gaat om het beheersen van variabelen als stijl, lichtrichting, kleurpalet, compositieregels, emotionele toon, technische parameters zoals lensinstellingen, film-emulatie of scherptediepte. Een fotograaf heeft dus duidelijk een voorsprong bij het schrijven van prompts voor het genereren van foto’s.
De ideale prompt-structuur
Een goede prompt beweegt zich van het onderwerp naar de omgeving, gevolgd door de stijl en de technische details.
- Onderwerp (Subject): Wat is de focus? (bijv. een astronaut, een kat, een futuristische stad).
- Actie/Houding (Action): Wat doet het onderwerp? (bijv. zittend op een maansteen, rennend door de regen).
- Omgeving/Achtergrond (Environment): Waar bevindt het zich? (bijv. in een weelderig bos, een neon-verlichte straat in Tokio).
- Stijl & Medium (Style): Hoe ziet het eruit? (bijv. olieverfschilderij, 3D render, analoge fotografie, cyberpunk, minimalistisch).
- Licht & Kleur (Lighting/Color): Wat is de sfeer? (bijv. gouden uur, dramatische schaduwen, pastelkleuren, neonlicht).
- Compositie & Camera instellingen (Composition): Hoe is het in beeld gebracht? (bijv. close-up, vogelperspectief, groothoeklens, scherptediepte/bokeh, type camera, type film).
10 tips om de beste image prompt te maken
Om de beste resultaten uit modellen als Midjourney, DALL-E of Nano Banana 2 te halen, moet je stoppen met “zoeken” en beginnen met “regisseren”. Hier volgen 10 tips om je image prompt aanzienlijk te verbeteren:
- Hanteer een vaste structuur: AI werkt het best als informatie logisch is geordend. Een bewezen volgorde is: [Onderwerp] + [Actie/Context] + [Omgeving/Achtergrond] + [Licht/Kleur] + [Medium/Stijl] + [Technische Camera-instellingen].
- Wees specifiek over het ‘Medium’: Zeg niet alleen “een foto”, maar definieer de kwaliteit. Wil je een analoge korrel, een haarscherpe macro-opname, een cinematic film still of een raw lifestyle-foto? Als je een illustratie wilt, specificeer dan of het gaat om een vector art, olieverf op canvas of een 3D render in Unreal Engine 5.
- Gebruik de taal van de fotograaf: Modellen zijn getraind op metadata van miljoenen foto’s. Gebruik termen als:
- Brandpuntsafstand: 85mm voor portretten, 24mm voor weidse landschappen.
- Diafragma: f/1.8 voor een dromerige bokeh (wazige achtergrond).
- Cameramodel: Shot on Fujifilm X-T50 of Leica M11 voor een specifieke kleurwetenschap.
- Beschrijf de lichtinval (De ‘Gaffer’ techniek): Licht bepaalt de emotie van je beeld. Experimenteer met termen als:
- Golden hour light (zacht, warm).
- Rembrandt lighting (klassiek, dramatisch portretlicht).
- Backlit of Rim lighting (een lichtrandje om het onderwerp).
- Soft diffused North light (egaal en flatterend).
- Vermijd ontkenningen (De “Niet”-valkuil): Een AI begrijpt het concept “niet” vaak niet goed. Als je typt “een woonkamer zonder meubels”, ziet de AI het woord meubels en genereert deze juist. Schrijf in plaats daarvan: “een lege, minimalistische kamer met alleen een houten vloer”.
- Geef gewicht aan je woorden: De meeste AI-modellen hechten meer waarde aan woorden aan het begin van de prompt. Zet je belangrijkste visuele elementen vooraan en bewaar de technische afwerking (zoals “8k, highly detailed”) voor het laatst. Wat nog wel eens wil werken merk ik dat je belangrijke zaken letterlijk begint met “Dit is heel belangrijk:”.
- Benoem textuur en detail: In plaats van “een oude man”, gebruik: “een man met diepe rimpels, verweerde huid door de zon, en een grijze stoppelbaard”. Hoe meer je de tastbaarheid beschrijft, hoe minder “plastic” het resultaat oogt.
- Gebruik kleurenpaletten: stuur de sfeer aan door specifieke kleurcombinaties te noemen. Denk aan: muted earth tones, vibrant neon cyberpunk palette, monochromatic sepia of pastel aesthetics. Ook het benoemen van fotografie film kan erg helpen. Denk aan Fujiufilm Classic Chrome of Fujifilm Acros.
- Definieer de compositie. Vertel de AI waar de camera staat en wat je wilt zien van je. model. Gebruik termen zoals:
- Low angle shot (maakt het onderwerp machtig).
- Bird’s eye view (recht van boven).
- Extreme close-up of Wide angle shot, Upper body shot.
- Rule of thirds of Symmetrical composition.
- Experimenteer met ‘Stijl-referenties’: Je kunt de AI sturen door namen van beroemde fotografen of kunstenaars te noemen (mits toegestaan door het platform). Denk aan de filmische stijl van Roger Deakins, de straatfotografie van Saul Leiter, de dromerige esthetiek van Wes Anderson, de harde zwart-wit realiteit van Anton Corbijn.
Bonus tip: Blijf itereren. De eerste prompt is zelden perfect. Gebruik het resultaat om te zien waar de AI je verkeerd begreep en pas je “taal-instellingen” daarop aan of geef aanvullende instructies (“Maak het haar lichter blond en langer”.
Elementen die een prompt fotografisch maken
- Brandpuntsafstand of lenskarakter (85mm portrait, 24mm wide, fisheye)
- Lichtbron en richting (side light, backlit, overcast, golden diffused)
- Kleurpalet en toon (muted, high contrast, monochromatic, warm shadows)
- Filmemulsie of sensor-esthetiek (Kodak Portra, Fuji Velvia, digital clean)
- Compositieprincipes (rule of thirds, symmetry, negative space)
- Referentie-esthetiek (Saul Leiter, Vivian Maier, Gregory Crewdson)
Uitgerekend een fotograaf is sterk in prompt engineering
Ik gebruik AI regelmatig als studie (voorbereiding) voor een shoot. Het geeft mij de mogelijkheid te spelen met licht en compositie. ik gebruik vaak de term semantische precisie. Het klinkt een beetje afstandelijk maar is in mijn ogen het vermogen om in taal exact te beschrijven wat je visueel bedoelt. Dus geen schrijfvaardigheid in de traditionele zin, maar meer visueel denken dat via taal wordt uitgedrukt. Een fotograaf die weet wat “Rembrandt-licht” betekent, wat “leading lines” doen in een compositie, wat het verschil is tussen “f/2.0”, “bokeh” en “lens blur”, heeft een enorm voordeel bij prompting. Die kennis vertaalt zich direct naar betere resultaten. Andersom geldt hetzelfde: wie goed leert prompten, leert ook scherper nadenken over wat een beeld eigenlijk sterk maakt. Het is een soort van feedback-loop tussen taalvaardigheid en visueel bewustzijn. Eventueel kan een LLM als Gemini, Chat-GPT of Claude je helpen je eigen prompt aan te scherpen en te verbeteren. Ik heb ook een handige Gemini Gem gemaakt die op basis van vragen een prompt voor je schrijft.
Voorbeeld van een generatieve AI prompt voor het maken van het fotorealistische beeld
Prompt: Extremely hyperrealistic, photorealistic portrait photograph of an 20-year-old ordinary modern Dutch girl, upper body crop just below the breasts, tight frontal close-up. She has a striking asymmetrical stacked bob haircut with firm, natural curly light-blonde hair. The back and sides are sharply undercut and high-shaved at the nape, while the front reaches chin-length, cut dead horizontally at the bottom with no bangs. Thick, natural dark blonde eyebrows.
She wears a button-up blouse completely unbuttoned at the front, clinging tightly to her athletic body. Natural cleavage. Small silver nose ring in one nostril, multiple small hoop earrings in both ears. Subtle sensual expression in her eyes and slightly parted lips. Very slight head tilt.
Cool, hard lighting with deep shadows and high contrast, dramatic yet natural. Very dark, moody background that keeps full focus on her. No heavy makeup, no perfect model symmetry, she looks like a real, everyday Dutch girl attractive but not professionally polished.
Photorealistic, 8K, cinematic, shot on Fujifilm X-T50 50mm f/4 lens, chrome negative film emulation, clean, no iso noise, standing portrait orientation. Perfect shallow depth of field: razor-sharp eyes and small facial details, while the hair edges and body softly fall out of focus where appropriate. Rembrandt lighting. Hyperrealistic skin texture with minimal visible pores, subtle natural imperfections, light natural redness, and authentic Dutch skin tones.
Prompt: Extreme low-angle worm’s-eye view shot, looking directly up from underneath a modern industrial spiral staircase. The camera is positioned at ground level, looking straight up at the soles of a marketeer’s shoes as he descends. The marketeer is carrying a closed, silver-aluminum laptop under his arm. He is wearing a dark navy blazer, a patterned shirt, and stylish leather sneakers with visible tread patterns on the soles. The staircase treads are made of industrial perforated metal grating, allowing the warm overhead ceiling lights to filter through the holes. The composition is vertical (9:16), capturing the full spiral geometry of the stairs. Shot on a smartphone, realistic everyday photo quality, natural lighting from ceiling fixtures, f/1.8 aperture with a slight motion blur on the stepping foot to emphasize movement, sharp focus on the metallic textures and the soles of the shoes.
.
De fotograaf als conceptueel denker
Conceptuele fotografie draait al decennia om het idee dat het concept zwaarder weegt dan de uitvoering. Cindy Sherman fotografeerde zichzelf in honderden rollen zonder dat het ooit om technische perfectie ging. Het ging om de gedachte erachter. Prompting dwingt je tot precies datzelfde denken, maar dan zonder de luxe van improvisatie op de set. Je moet vooraf weten wat je wilt. Niet globaal maar exact. Dat is een discipline die veel fotografen onderschatten. Zoals de fotograaf en theoreticus Joan Fontcuberta stelde: “Photography is a language, and like all languages, it can lie.” Bij AI-prompting geldt dat dubbel: de taal bepaalt de werkelijkheid volledig. Er is geen werkelijkheid buiten de prompt.
Prompting als fotografisch manifest
De vraag is niet of AI-fotografie “echte” fotografie is. Die discussie is even zinloos als debatteren of digitaal fotograferen minder authentiek is dan analoog. De relevante vraag is: wat leer je over jezelf als fotograaf door te prompting? Mijn antwoord na maanden experimenteren: je leert wat je eigenlijk wilt zeggen. Prompting dwingt je tot een helderheid die de camera je nooit verplicht. Je kunt met een camera schieten en hopen. Met een prompt moet je weten. Dat is ongemakkelijk en precies daarom waardevol. Onderzoek van MIT Media Lab naar human-AI creative collaboration bevestigt dat gebruikers met domeinexpertise significant rijkere outputs genereren dan zonder.
Heb jij al geëxperimenteerd met prompting als fotografisch denkproces? Deel je ervaringen hieronder. Ik ben benieuwd welke visuele taal jij aan het ontwikkelen bent.
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s, maar vooral omdat ik graag kijk. Echt kijk. Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50, gekocht rond de geboorte van mijn zoon. Sindsdien is fotografie voor mij verweven geraakt met aandacht, nieuwsgierigheid en het vastleggen van momenten die anders ongemerkt voorbijgaan.
Ik ben iemand die wil begrijpen wat hij doet. Daarom zit ik net zo graag in de techniek als in het beeld zelf. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, eigenwijs, en precies uitdagend genoeg om me scherp te houden. Ik word blij van uitzoeken waarom iets werkt — of waarom juist niet.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Niet om te laten zien wat ik weet, maar om anderen mee te nemen in dat ontdekproces. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel te maken, zonder ze plat te slaan. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
