Ik typte “a portrait of a woman with beautiful light” in Nano Banana van Google. Het resultaat was gladgestreken, generiek en zielloos. Precies het soort beeld dat je op een stockfoto-site wegklikt. Drie maanden later genereer ik portretten die mensen doen vragen welke lens ik gebruikte. Het verschil zit enerzijds in de ontwikkeling van AI, maar vooral in het schrijven van de prompt. En die prompt schrijf je beter als je snapt hoe licht, compositie en emotie werken in echte fotografie. Dit artikel gaat over hoe je geweldige portretfoto’s kunt maken met AI. Niet als speeltje, maar als creatief gereedschap.
TL;DR Sterke AI-portretten beginnen bij een fotografisch denkproces. Je prompt moet technische parameters bevatten zoals brandpuntsafstand, lichtrichting en scherptediepte. Vermijd vage beschrijvingen. Benoem specifieke emoties in plaats van “mooi.” Fotografen hebben een duidelijk voordeel omdat ze visueel denken. AI faalt nog bij handen, asymmetrie en echte imperfecties. De beste resultaten krijg je door iteratief te werken en elke output kritisch te beoordelen.
De prompt is je camera-instelling
Een prompt is geen zoekopdracht. Een prompt is een briefing. Vergelijk het met het instellen van je camera voordat je op de ontspanknop drukt. Je kiest een brandpuntsafstand, een diafragma, een lichtbron. Je bepaalt de afstand tot je onderwerp. Je beslist of je een reflector gebruikt of juist harde schaduwen wilt. Al die beslissingen vertaal je naar woorden als je portretfoto’s maakt met AI. Daarnaast beschrijf je je model. Schrijf je “portrait of a woman staring in the camera” dan geef je de AI nul richting en krijg je iets als de linker afbeelding hierboven. Dat is alsof je je camera op full auto zet en hoopt op het beste.
Vergelijk dat eens met de onderstaande prompt die ik gebruikte om de afbeelding rechtsboven te maken. Zie je het verschil? Gedetailleerde omschrijvingen en camera-settings. Dan geef je de AI een complete visuele opdracht. Het verschil in output is enorm. een specifieke prompt levert consequent resultaten op die dichter bij professionele portretfotografie liggen. Niet altijd perfect, maar zeer goed bruikbaar voor vele toepassingen.
Create an extremely realistic, hyperrealistic studio photograph of a beautiful 20-year-old modern Moroccan girl with a sensual appearance.
She has short curly dark hair with bright highlights. She wears an extremely high undercut at the sides and nape, sharply exposing the back of her head. The bottom edge is cut straight, sharp, and perfectly horizontal. A tiny high ponytail sits at the back, with no loose hair in the neck area and no fringe or pony in the front. Detailed realistic skin with very small aberrations.
She is leaning back relaxed in a chair with an open and free posture. Neutral facial expression. Looking at viewer. Unaware of viewer.
Front view shot. Standing orientation close-up shot focusing on her face and upper body, taken with a 50mm lens at f/2.0. The photo has hyperrealistic quality. The environment is dark and moody. Black and white Anton Corbijn style photo.
She is wearing an tight rib top like a second skin. Over it she wears an open, flowing soft thin cotton long blouse of contrasting material. She wears stylish hoop earrings and a small nose piercing.
The overall atmosphere is a little bit provocative, but she looks like a regular, naturally beautiful girl posing for a photoshoot — not a professional model.
Show no studio lights or camera. Show no windows. No smile.Fotografisch vocabulaire als geheim wapen
Hebben fotografen voorsprong bij het maken van een prompt? Absoluut. Niet omdat ze technischer zijn dan grafisch ontwerpers of illustratoren. Maar omdat ze een vocabulaire hebben dat direct aansluit op hoe beeldgenererende AI is getraind. Die modellen zijn gevoed met miljoenen foto’s inclusief hun metadata, beschrijvingen en EXIF-data. Woorden als “Rembrandt lighting” of “split lighting” zijn geen abstracte concepten voor de AI. Het zijn patronen die het model herkent uit duizenden echte portretten. Hetzelfde geldt voor lenstypes. Schrijf “shot on 50mm” en je krijgt een ander perspectief dan “shot on 135mm.” De AI simuleert de compressie, de scherptediepte en de beeldhoek. Wie deze termen kent en begrijpt wat ze visueel betekenen, schrijft betere prompts. Punt. Ik merk het aan mijn eigen werk. Zodra ik begon te denken in lichtschema’s in plaats van bijvoeglijke naamwoorden, verbeterde de kwaliteit van mijn AI-portretten drastisch.
Tegenwoordig gebruik ik AI vaak in het voorbereidend werk. ik genereer een model, speel met licht, lezen, met houding en met gezichtsuitdrukking. Tot ik denk: ja deze foto wil ik in het echt gaan maken.
Welke fotografische elementen werken het best
Niet elk fotografisch concept vertaalt even goed naar een prompt. Sommige elementen pikt de AI feilloos op. Andere negeert het grotendeels. Na maanden experimenteren heb ik een vrij helder beeld van wat werkt.
- Brandpuntsafstand (85mm, 135mm, 200mm) geeft consistente resultaten in perspectief en compressie
- Lichtrichting (Rembrandt, butterfly, split, broad) wordt goed herkend en toegepast
- Lichtscherpte en type licht. Vervolgopdrachten als ‘maak hoofdlicht 25% krachtiger en plaats het hoger” werken prima. “Voeg kaarslicht toe”.
- Diafragma-indicatie (f/1.4, f/2.8) beïnvloedt de bokeh en scherptediepte merkbaar
- Filmstijl-referenties (Kodak Portra 400, Fuji Pro 400H, Fujifilm Classic Chrome) geven kleurkarakter aan het beeld.
- Stijlen van fotografen (houding, gezichtsuitdrukking, licht en contrast als Anton Corbijn).
- Emotie-beschrijving werkt beter dan fysieke beschrijving van gezichtsuitdrukkingen (De vrouw in de foto is verlegen en licht gespannen).
- Camerahoogte en -hoek (low angle, eye level, slightly above) stuurt de compositie.
Wat minder goed werkt: specifieke lichtmodifiers zoals “octabox op twee meter afstand met grid.” De AI begrijpt het concept van zacht licht prima. Maar de exacte nuance van een specifieke softbox versus een parabolische reflector? Dat onderscheid maakt het model niet. Houd het bij de grote penselen. Beschrijf de kwaliteit van het licht (hard, zacht, diffuus) en de richting. Dat is genoeg.
Eén portret, stap voor stap opgebouwd
Laat me mijn werkproces laten zien aan de hand van één specifiek portret dat ik vorige maand maakte in Nano Banana 2. Ik wilde een portret van een jonge vrouw in een stoel. Mijn eerste prompt was een globale beschrijving. Vrouw, leeftijd, type haar, globale kledingbeschrijving, zittend in een stoel. Het resultaat was acceptabel maar generiek. Het was een beetje nep. Ik heb de AI prompt een aantal keer gedraaid en de dingen die ik goed vond toegevoegd aan de prompt. Algemene sfeer, lichtval, scherptediepte (lens instellingen), stof van de kleding en de print en structuur van de stof, huidstructuur. Nu gebeurde er iets. Het beeld had diepte. De lichtval klopte. De huidtextuur was overtuigender. De ogen hadden iets van echte emotie. Ik deed nog vier iteraties waarbij ik steeds één element aanpaste en zocht naar de juiste houding. Elke aanpassing bracht het beeld dichter bij wat ik in mijn hoofd zag en AI hielp mij door ‘randomness’ dit beeld te vormen. Maar toegegeven, AI slaat de plank soms ook volkomen mis. Doorzettingsvermogen is wel een beetje nodig. Dat iteratieve proces is cruciaal. Je eerste prompt is nooit je beste.
Fouten die bijna iedereen maakt
De grootste fout bij portretfoto’s maken met AI is vaagheid. “Beautiful woman with nice lighting” levert je een beeld op dat eruitziet alsof het door een committee is goedgekeurd. Mooi maar betekenisloos en afstandelijk. De tweede grote fout is het stapelen van te veel stijlreferenties. “In the style of Annie Leibovitz and Peter Lindbergh and Richard Avedon” klinkt ambitieus. Maar je geeft de AI tegenstrijdige instructies. Leibovitz werkt met theatraal kleurlicht. Lindbergh schoot rauwe zwart-witportretten. Avedon gebruikte witte achtergronden met flitslicht. Kies één richting. Een derde valkuil is het negeren van de achtergrond. De achtergrond bepaalt minstens dertig procent van de sfeer van een portret. “Blurred background” is te vaag. “Dark olive green bokeh with subtle warm highlights” geeft de AI iets om mee te werken. Tot slot zie ik mensen eindeloos herhalen wat niet werkt. Als een prompt na drie variaties niet het gewenste resultaat geeft, herschrijf dan de hele prompt. Begin opnieuw. Soms zit de oplossing in een compleet andere formulering.
Tips:
- Kom je er niet uit, laat een AI-model als Claude je prompt herschrijven en geef in ge opdracht in gewoon Nederlands aan wat niet goed gaat. AI zal je prompt herstructureren en aanvullen. “herschrijf de onderstaande prompt zodat de man passievol in de camera kijkt. Zijn t-shirt met strpen hangt half uit zijn broek…”. Deze prompt gebruik je om een nieuw beeld te genereren.
- Laat een AI-taalmodel de prompt vertalen naar Engels. Engels geeft vaak een beter resultaat.
No-go’s bij AI-portretfotografie
Er zijn grenzen. Ethische grenzen. Juridische grenzen. Creatieve grenzen. Het genereren van portretten die lijken op bestaande mensen zonder hun toestemming is een no-go. Dat geldt ook voor het maken van deepfakes of misleidende beelden. Het Content Authenticity Initiative werkt aan standaarden voor herkomstinformatie bij AI-beelden. Dat is een goede ontwikkeling. Transparantie over of een beeld AI-gegenereerd is hoort er gewoon bij. Daarnaast raad ik af om AI-portretten te presenteren als echte fotografie zonder dat te vermelden. Niet omdat het technisch niet kan. Maar omdat het je geloofwaardigheid ondermijnt zodra iemand het ontdekt. Ik label mijn AI-werk in mijn voortraject altijd als zodanig. Dat heeft me nog nooit een opdracht gekost. Het heeft me wel respect opgeleverd.
De meeste AI-modellen staan geen naakt, sigaretten, geweld of andere aanstootgevende zaken toe. Maar de grenzen zijn best streng. Dus wil je een foto van een vrouw in een modern zomers kort rokje in het park, dan kan het zijn dat het AI-model weigert. Je prompt iets anders formuleren doet vaak wonderen.
Wat AI goed kan en waar het faalt
AI is spectaculair goed in het genereren van esthetisch aantrekkelijke gezichten met overtuigende lichtval. De technologie snapt kleurharmonie, compositieregels en stijlreferenties beter dan de meeste mensen. Midjourney v6 produceert huidtexturen die op het eerste gezicht niet van echte foto’s te onderscheiden zijn. Maar kijk beter. Handen blijven een probleem. Minder dan een jaar geleden waren ze een ramp. Nu zijn ze beter maar nog steeds onbetrouwbaar (zie mijn afbeelding hierboven). Tanden zijn soms te perfect. Oren verdwijnen achter haar op manieren die fysisch onmogelijk zijn. En het grootste probleem: AI maakt soms symmetrische gezichten. Echte gezichten zijn asymmetrisch. Dat is precies wat ze interessant maakt. Fotograaf en AI-onderzoeker Boris Eldagsen, die in 2023 bewust een AI-beeld inzond voor de Sony World Photography Awards, zei hierover: “AI creates images that are too perfect. Photography captures imperfection, and that’s where the truth lives.” De beste AI-portretten zijn de portretten waarin je bewust imperfectie toevoegt. Een lichte onscherpte. Asymmetrisch licht. Een blik die niet recht in de lens kijkt. Juist die afwijkingen maken een beeld menselijk.
Sam Altman, CEO van OpenAI, formuleerde het breder: “AI will be the most transformative technology humanity has ever built.” Die transformatie raakt ook portretfotografie. Maar de technologie vervangt het menselijk oog niet. Ze versterkt het. Mits je weet wat je doet. De huidige generatie AI-modellen heeft moeite met contextuele emotie. Een prompt als “a woman who just received bad news but tries to hide it” levert zelden een overtuigend resultaat op. Die gelaagdheid van menselijke emotie is voorlopig het domein van echte fotografie met echte mensen.
Waar je op moet letten bij het beoordelen
Genereer je portretfoto’s met AI dan moet je ze beoordelen met dezelfde strengheid als echte foto’s. Kijk naar de ogen. Zitten de reflecties op een logische plek? Klopt de lichtrichting met de schaduwen in het gezicht? Is de scherptediepte consistent door het hele beeld? Ik zie geregeld AI-portretten waarin het oor scherp is maar de neus niet. Terwijl beide op dezelfde focusafstand liggen. Dat soort fouten verraden een AI-beeld onmiddellijk. Check ook de overgang van huid naar haar. Let op structuur in het haar. AI maakt die overgang soms te scherp of te diffuus. En let op sieraden, kragen en andere details rond het gezicht. Daar gaat het mis als je niet oplet. Mijn workflow bevat altijd een checklijst na het genereren. Ik bekijk elk beeld op 200% zoom voordat ik het deel. Die discipline scheidt bruikbare AI-portretten van de rommel die dagelijks op social media verschijnt.
De toekomst van AI-portretten is hybride
Ik geloof niet dat AI portretfotografie vervangt. Ik geloof dat de beste resultaten ontstaan in een hybride workflow. Gebruik AI om concepten te verkennen. Test lichtschema’s digitaal voordat je ze in de studio opbouwt. Genereer moodboards met specifieke sferen die je wilt nabootsen met echte modellen. Of gebruik AI-portretten als eindproduct wanneer dat past bij het doel. Reclame-illustraties, conceptuele kunst, persoonlijke projecten. Het gereedschap is er. De vraag is of je het met vakmanschap inzet. Portretfoto’s maken met AI is niet makkelijker dan echte portretfotografie. Het is anders. Je vervangt de camera door een toetsenbord. Maar het oog, de smaak en het gevoel voor wat een goed portret maakt? Die moet je zelf meebrengen. Geen algoritme ter wereld compenseert een gebrek aan visueel inzicht. Dat is misschien wel het meest geruststellende nieuws voor iedereen die al jaren met licht en mensen werkt.
Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen. Werk je al met AI-portretgeneratie? Welke prompts leveren jou de beste resultaten op? Deel je bevindingen in de reacties hieronder.
Veelgestelde vragen
Welke AI-tool is het best voor portretfoto’s maken met AI?
Nano Banana 2 en Midjourney v6 levert momenteel de meest fotorealistische portretten op. DALL-E 3 is sterker in het volgen van complexe instructies. Stable Diffusion biedt de meeste controle maar vereist technische kennis. Je keuze hangt af van je prioriteiten.
Moet je verstand hebben van fotografie om goede AI-portretten te maken?
Strikt genomen niet. Maar fotografische kennis geeft je een enorm voordeel. Je begrijpt licht, compositie en emotie. Die begrippen vertalen direct naar effectievere prompts.
Hoe voorkom je dat AI-portretten er nep uitzien?
Voeg imperfecties toe aan je prompt. Vermijd woorden als “perfect” en “flawless.” Specificeer filmkorrel, lichte onscherpte of asymmetrisch licht. Beoordeel elk beeld op 200% zoom op onnatuurlijke details.
Mag je AI-portretten commercieel gebruiken?
Dat hangt af van de tool en het abonnement. Midjourney staat commercieel gebruik toe bij betaalde abonnementen. Controleer altijd de licentievoorwaarden. Label AI-beelden als zodanig uit ethisch oogpunt.
Hoe lang duurt het om goede resultaten te krijgen met AI-portretfotografie?
Verwacht niet dat je eerste prompt een meesterwerk oplevert. Reken op vijf tot tien iteraties per beeld. Na enkele weken intensief oefenen ontwikkel je een gevoel voor welke woorden welke visuele resultaten opleveren.
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s, maar vooral omdat ik graag kijk. Echt kijk. Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50, gekocht rond de geboorte van mijn zoon. Sindsdien is fotografie voor mij verweven geraakt met aandacht, nieuwsgierigheid en het vastleggen van momenten die anders ongemerkt voorbijgaan.
Ik ben iemand die wil begrijpen wat hij doet. Daarom zit ik net zo graag in de techniek als in het beeld zelf. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, eigenwijs, en precies uitdagend genoeg om me scherp te houden. Ik word blij van uitzoeken waarom iets werkt — of waarom juist niet.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Niet om te laten zien wat ik weet, maar om anderen mee te nemen in dat ontdekproces. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel te maken, zonder ze plat te slaan. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
