Twee jaar geleden zat ik bij de verjaardag van mijn zus. Iedereen maakte dezelfde foto’s: de taart met kaarsjes, het groepsportret, de jarige met cadeaus. Later die avond scrollde ik door de familiegroep-app en zag vijftig vrijwel identieke foto’s voorbijkomen. Dat kan anders, dacht ik. Want een verjaardag zit vol emotie, intimiteit en unieke momenten die je kunt vastleggen op een manier die écht iets vertelt. Geen standaard plaatjes, maar beelden die je over tien jaar nog steeds raken. Tegenwoordig doe ik het anders.
Begin met een mindmap en schrap de clichés
Voordat ik naar een verjaardag ga, pak ik altijd een vel papier. In het midden schrijf ik de naam van de jarige. Daaromheen noteer ik alles wat bij deze persoon hoort: favoriete kleur, hobby’s, karaktertrekken, bijzondere sieraden, typische gebaren. Het jaar erop schreef ik voor de verjaardag van mijn zus: vintage ringen, lacht met haar hele gezicht, houdt van thee in porseleinen kopjes, draagt altijd die ene armband van oma, vrienden, zomer, warm. Vervolgens voeg ik verjaardagselementen toe: taart, kaarsjes, cadeaus, gasten, decoratie, bloemen, limonade, koffie, chips. Nu komt het belangrijke deel: ik streep alles weg wat ik al duizend keer heb gezien. De foto van de taart van schuin-boven? Doorgestreept. Het groepsportret met iedereen stijf naast elkaar? Weg ermee. De jarige die poseert met een cadeau? Saai. Wat overblijft zijn de elementen die wél uniek zijn en de persoonlijkheid van de jarige weerspiegelen. Die lijst wordt mijn fotografische stappenplan voor die dag.
Zoek de persoonlijke details
Die vintage ringen van mijn zus werden mijn eerste focus. Tijdens het uitpakken van cadeaus ging ik op mijn knieën zitten en richtte mijn 50mm lens op haar handen. Ik stelde scherp op die karakteristieke ring met de groene steen terwijl haar vingers door het cadeaupapier gingen. Het papier scheurde, haar nagels glinsterden in het licht van het raam. Die foto vertelt meer over haar dan welk portret ook. Fotograaf Annie Leibovitz zei ooit: “A thing that you see in my pictures is that I was not afraid to fall in love with these people.” Dat is precies wat je moet doen bij een verjaardag: verliezen in de details die deze persoon bijzonder maken. Kijk naar de manier waarop iemand thee inschenkt, hoe ze hun haar achter hun oor strijken, de rimpels rond hun ogen als ze lachen. Dat zijn de beelden die blijven hangen.
Technische voorbereiding voor binnen en buiten
Een verjaardag vindt meestal binnen plaats, wat betekent: beperkt licht en weinig ruimte om te manoeuvreren. Ik gebruik daarom altijd een lichtsterke lens. Mijn voorkeur gaat uit naar een 35mm of 50mm prime lens. Deze brandpuntsafstanden geven een natuurlijk perspectief en dwingen je dichterbij te komen, wat intimiteit creëert. Qua camera-instellingen werk ik met een ISO tussen 800 en 3200, afhankelijk van het beschikbare licht. Moderne camera’s hanteren ruis tot ISO 3200 uitstekend. Ik fotografeer in JPG en RAW-formaat zodat ik later volledige controle heb over belichting en witbalans. Op mijn Fujifilm camera kies ik een filmsimulatie die past bij het moment: lichte intense kleuren. Kun je dat niet, dan kun je je foto’s altijd nog bijwerken in de nabewerking. De sluitertijd houd ik minimaal op 1/125 seconde om bewegingsonscherpte te voorkomen, tenzij ik bewust voor motion blur ga. Diafragma stel ik meestal in tussen f/2.0 en f/2.8, wat genoeg licht geeft en voldoende scherptediepte om een gezicht scherp te krijgen terwijl de achtergrond mooi onscherp wordt.
Perspectief verandert alles
Het uitblazen van de kaarsjes is een moment dat je niet kunt missen bij een verjaardag. Maar in plaats van de standaard foto vanaf de andere kant van de tafel, ga ik op ooghoogte zitten. Ik focus op de ogen en mond van de jarige, met de taart en kaarsjes onscherp op de voorgrond. Dat betekent dat ik mijn diafragma open zet naar f/1.8 of f/2.0 en het scherpstelpunt precies op de ogen plaats. De kaarsjes worden lichtpuntjes, bokeh-bollen die het beeld omlijsten. De emotie van dat moment – de concentratie, de verwachting, de vreugde – staat centraal. Technisch gezien werk ik hier met een scherptediepte van ongeveer 5 tot 10 centimeter bij f/1.8 op 50mm vanaf een meter afstand. Dat is krap, dus ik maak meerdere opnames om zeker te zijn dat de focus perfect zit. De meeste camera’s hebben een oogdetectie die hier fantastisch werkt.
Speel met scherptediepte en compositie
Een cadeau op de voorgrond, de jarige onscherp op de achtergrond. Deze compositie werkt omdat het een verhaal vertelt zonder alles te tonen. Ik plaats het cadeau op ongeveer 30 centimeter van mijn lens, de jarige staat 2 tot 3 meter verderop. Met een diafragma van f/2.0 op een 50mm lens krijg ik het cadeau redelijk scherp terwijl de jarige herkenbaar maar zacht blijft. De kijker moet even puzzelen, betrokken raken bij het beeld. Dat is veel interessanter dan een foto waar alles meteen duidelijk is. Experimenteer ook met onverwachte hoeken: fotografeer vanaf de grond omhoog, klim op een stoel en schiet van bovenaf, ga achter objecten staan en fotografeer erdoorheen. Bij die verjaardag van mijn zus maakte ik een foto door de bloemen heen, waardoor haar gezicht omkaderd werd door onscherpe bloemblaadjes. Die foto hangt nu bij haar aan de muur.
Emotie boven perfectie
De mooiste foto’s van een verjaardag zijn niet technisch perfect. Ze zijn echt. Ik jaag niet op de geposeerde glimlach, maar op het moment net ervoor of erna. De seconde waarop iemand beseft wat er in het cadeau zit. De blik tussen twee vrienden die een inside joke delen. Het kind dat stiekem slagroom van de taart pikt. Deze momenten duren maar een fractie van een seconde, dus ik hou mijn camera altijd klaar. Ik werk met continue autofocus (AF-C of Servo AF) en burst mode, zodat ik een reeks opnames maak. Uit vijf foto’s is er meestal één perfect. Fotograaf Henri Cartier-Bresson noemde dit “the decisive moment” – het beslissende moment waarop alle elementen samenkomen. Bij een verjaardag gebeuren deze momenten voortdurend, je moet alleen alert zijn.
Licht is je bondgenoot
Natuurlijk licht transformeert een gewone foto in iets bijzonders. Ik zoek altijd naar ramen. Het zachte, diffuse licht dat door een raam naar binnen valt is perfect voor portretten. Plaats de jarige naast een raam, laat het licht van opzij komen. Dit creëert dimensie en diepte in het gezicht. Vermijd direct zonlicht, dat geeft harde schaduwen. Bij bewolkt weer is het licht door het raam het mooiste: zacht en gelijkmatig verdeeld. Als de verjaardag ’s avonds plaatsvindt, gebruik dan de beschikbare lampen creatief. Een schemerlamp naast de jarige geeft warm, intiem licht. De kaarsen op de taart zijn een prachtige lichtbron – zet je ISO hoger (2000-3200) en gebruik het kaarslicht als enige belichting. De warme gloed en schaduwen geven een sfeervolle, bijna filmische uitstraling. Flitslicht vermijd ik bij een verjaardag. Het is hard, onnatuurlijk en haalt alle sfeer weg. Alhoewel soms gebruik ik een klein beetje inflits met een diffusor.
Gebruik reflectoren voor subtiele opvulling
Soms is het licht te contrastrijk, met diepe schaduwen aan één kant van het gezicht. Dan gebruik ik een simpele reflector, een wit stuk karton of zelfs een witte handdoek. Ik plaats dit aan de schaduwkant om licht terug te kaatsen. Het effect is subtiel maar effectief: de schaduwen worden zachter zonder dat het licht geforceerd oogt. Je kunt ook iemand vragen een witte placemat of een vel papier vast te houden net buiten het frame. Bij de verjaardag van mijn zus hield mijn moeder een wit dienblad vast terwijl ik fotografeerde. Niemand merkte het, maar de foto’s werden er beter van.
Vertel een verhaal in een reeks
Eén foto is mooi, maar een serie foto’s vertelt een compleet verhaal. Ik maak bewust foto’s die samen een narratief vormen. Begin met een detail: de gedekte tafel, een close-up van de uitnodiging, de cadeaus die klaarliggen. Dan de aankomst van de eerste gasten, hun reacties, de omhelzingen. Vervolgens de kern van het feest: het uitpakken, de taart, de gesprekken. Eindig met de stillere momenten: lege glazen, een kind dat in slaap valt, de jarige die achterover leunt met een tevreden glimlach. Deze aanpak komt uit de documentaire fotografie en werkt perfect voor een verjaardag. Je creëert een visueel dagboek dat de hele sfeer van die dag vastlegt. Later kun je deze foto’s in een fotoboek zetten of als serie op de muur hangen. De kracht zit in de variatie en samenhang.
Praktische tips voor tijdens het feest
Wees onzichtbaar maar alert. Mensen gedragen zich anders als ze weten dat ze gefotografeerd worden. Ik loop rustig rond, maak foto’s zonder veel ophef en leg mijn camera tussen door neer. Na een tijdje vergeten mensen dat ik aan het fotograferen ben en worden ze natuurlijk. Gebruik een stille sluiter als je camera dat heeft, of zet het geluid uit. Niets is storender dan een luid klikgeluid tijdens een intiem moment. Communiceer met de jarige vooraf: vraag wat belangrijk is om vast te leggen, welke momenten absoluut niet gemist mogen worden. Maar laat ook ruimte voor spontaniteit. Sommige van mijn beste foto’s waren ongepland. Zorg dat je batterijen opgeladen zijn en geheugenkaarten leeg. Niets is frustrerender dan een volle kaart op het hoogtepunt van het feest. Ik neem altijd reserve’s mee.
Betrek anderen bij het proces
Vraag kinderen op het feest om jouw assistent te zijn. Geef ze een simpele taak: houd deze reflector vast, wijs me op leuke momenten. Kinderen zien dingen die volwassenen missen en hun enthousiasme is aanstekelijk. Bovendien voelen ze zich belangrijk en betrokken. Bij de verjaardag van mijn zus was haar zevenjarige neefje mijn “officiële spotter”. Hij waarschuwde me toen opa stiekem een tweede stuk taart pakte – een hilarische foto die anders gemist was. Deze aanpak maakt het fotograferen leuker en minder formeel. Het feest blijft een feest, niet een fotoshoot.
Nabewerking met maat
Thuis aangekomen importeer ik alle foto’s in Lightroom. Ik selecteer streng: alleen de beelden die echt iets toevoegen blijven over. Meestal houd ik 20 tot 30 foto’s over uit 200 opnames. Bij de nabewerking ga ik voor een natuurlijke look. Ik verhoog de belichting licht als dat nodig is, herstel details in schaduwen en hooglichten, en pas de witbalans aan voor accurate kleuren. Een subtiele verhoging van de clarity (rond +10 tot +15) geeft net wat meer definitie. Ik vermijd heavy filters of overdreven saturatie. De foto’s moeten eruitzien als herinneringen, niet als kunstwerken. Voor consistentie maak ik een preset die ik op alle foto’s toepas, met kleine aanpassingen per foto. Zwart-wit werkt prachtig voor emotionele momenten: het haalt afleidende elementen weg en legt de focus op gezichtsuitdrukkingen en compositie. Volgens Adobe gebruiken professionals gemiddeld 15 minuten per foto voor nabewerking, maar bij verjaardagsfoto’s houd ik het bij 2 tot 3 minuten per beeld.
Deel jouw beste verjaardagsfoto in de reacties. Welk moment heb jij vastgelegd dat echt bijzonder was? Ik ben benieuwd naar jullie creatieve invalshoeken en verhalen achter de foto’s.
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s, maar vooral omdat ik graag kijk. Echt kijk. Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50, gekocht rond de geboorte van mijn zoon. Sindsdien is fotografie voor mij verweven geraakt met aandacht, nieuwsgierigheid en het vastleggen van momenten die anders ongemerkt voorbijgaan.
Ik ben iemand die wil begrijpen wat hij doet. Daarom zit ik net zo graag in de techniek als in het beeld zelf. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, eigenwijs, en precies uitdagend genoeg om me scherp te houden. Ik word blij van uitzoeken waarom iets werkt — of waarom juist niet.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Niet om te laten zien wat ik weet, maar om anderen mee te nemen in dat ontdekproces. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel te maken, zonder ze plat te slaan. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
