Vorig jaar zag ik op social media voor de zoveelste keer dezelfde kerstfoto voorbijkomen: twee kinderen met identieke kerstpyjama’s, zittend voor een perfect gedecoreerde boom, met dampende mokken chocolademelk. Mooi, maar ook volledig voorspelbaar. Wat als je dit jaar kerstfoto’s maakt die écht opvallen? Foto’s die de essentie van kerst vangen zonder te vervallen in de bekende clichés? In dit artikel laat ik je zien hoe je met een frisse blik en wat creativiteit originele kerstfoto’s maakt die mensen echt raken.
Begin met een mindmap en schrap vervolgens alles wat je al kent
De beste manier om originele kerstfoto’s te maken begint bij je voorbereiding. Pak een vel papier en schrijf ‘Kerst’ in het midden. Teken lijnen naar buiten en noteer alles wat bij je opkomt. Denk aan voorwerpen, kleuren, geuren, emoties, activiteiten en tradities. Je lijst zal waarschijnlijk woorden bevatten als: kerstboom, cadeaus, lichtjes, sneeuw, familie, warmte, gezelligheid, verwachting, chocolademelk, koekjes bakken, kaarsen, rood en groen.
Nu komt het belangrijkste deel: pak een rode pen en streep alle clichés door. Die perfecte kerstboom? Doorgestreept. Het kraampje met chocolademelk? Weg ermee. De matching kerstpyjama’s? Ook die mag van de lijst. Wat overblijft zijn de minder voor de hand liggende elementen. Misschien blijven woorden staan als: anticipatie, stilte, reflectie, het eerste licht van de ochtend, koude handen aan warme mokken, de geur van dennennaalden, of het geluid van krakend kadopapier, de geur van koffie. Dit zijn de bouwstenen voor jouw originele kerstfoto’s.
Vang het gevoel in plaats van de decoratie
Kerst is vooral een gevoel. De spanning voor het uitpakken, de warmte van samenzijn, de rust van een winterse avond. Je vader die zijn vrouw mist maar geniet van de kinderen en kleinkinderen. Deze emoties fotografeer je niet door simpelweg een kerstboom in beeld te brengen. Je moet dichter bij de essentie komen. Ik fotografeerde vorig jaar mijn nichtje terwijl ze met haar neus tegen het raam gedrukt naar buiten staarde, wachtend op een sneeuwvlok. Geen boom in beeld, geen cadeaus, alleen dat kindergezicht vol verwachting met condensatie van de adem op het glas. Die foto vertelt meer over kerst dan tien foto’s van perfect ingerichte kamers.
Focus op details die emotie oproepen. De gerimpelde handen van een grootouder die een lint om een cadeau bindt. Kindervoeten in te grote pantoffels op een houten vloer. Het silhouet van iemand die door een beslagen raam naar binnen kijkt. Deze momenten zijn universeel herkenbaar maar worden zelden gefotografeerd. Ze vereisen dat je bewust kijkt naar wat er gebeurt rondom de kerstviering, niet alleen naar de viering zelf. Gebruik een lichtsterke lens zoals een 50mm f/1.8 of vergelijkbaar om deze intieme momenten te vangen met een zachte achtergrond.
Speel met onverwachte perspectieven en composities
Een van mijn favoriete technieken is het fotograferen vanuit ongebruikelijke hoeken. Leg je camera op de grond en fotografeer de kerstboom van onderaf, zodat je alleen de onderkant van de takken en de lichtjes ziet. Of ga juist hoog staan en kijk neer op een tafereel. Dit verandert de hele dynamiek van je foto. Wat saai en voorspelbaar zou zijn vanuit ooghoogte, wordt plotseling interessant en fris.
Probeer ook eens extreme close-ups. Zoom in op een enkele kerstbal waarin de hele kamer reflecteert. Fotografeer alleen de handen van een kind dat een cadeau vasthoudt, zonder gezicht in beeld. Of richt je lens op de textuur van dennennaalden met lichtjes op de achtergrond die tot bokeh vervagen. Deze abstracte benadering dwingt de kijker om langer naar je foto te kijken en zelf de context in te vullen. Volgens National Geographic is het doorbreken van standaard compositieregels juist wat memorabele foto’s creëert.
Laat kinderen spelen met kerstattributen op hun eigen manier
Hier komt een concreet voorbeeld dat je direct kunt toepassen. Neem de figuren uit je kerststal – de os, de ezel, de herders – en laat jonge kinderen ermee spelen. Niet in de context van de complete kerststal met boom en alle decoratie, maar gewoon op de keukentafel of op de vloer. Kinderen gaan hier op hun eigen manier mee om. Ze maken er verhalen bij, laten de dieren rennen, bouwen huisjes van blokken eromheen.
Jouw taak is om dit spel te documenteren zonder te regisseren. Ga op ooghoogte van het kind zitten. Gebruik natuurlijk licht van een raam. Stel je camera in op een snelle sluitertijd (minimaal 1/125 seconde) omdat kinderen bewegen. Kies een groot diafragma zoals f/2.8 om de achtergrond te vervagen en de focus op het spel te houden. Het resultaat zijn authentieke kerstfoto’s die de verwondering en fantasie van kinderen tonen, zonder de overdaad aan decoratie. Deze foto’s vertellen een verhaal over hoe kinderen kerst beleven, niet hoe volwassenen denken dat het eruitziet.
Gebruik voorwerpen op creatieve manieren
Voorwerpen kunnen wel degelijk een rol spelen in originele kerstfoto’s, maar dan moet je ze anders inzetten. Neem bijvoorbeeld kerstlichtjes. In plaats van ze netjes in de boom te hangen, wikkel ze rond een boek, leg ze in een glazen pot, of laat iemand ze in hun handen houden als een soort vuurvliegjes. De lichtjes worden dan het onderwerp, niet de decoratie.
Een techniek die ik graag gebruik is het creëren van bokeh met kerstverlichting. Stel je lens in op de grootst mogelijke diafragmaopening (bijvoorbeeld f/1.4 of f/1.8). Plaats je onderwerp – dit kan een persoon zijn, maar ook een klein object zoals een kerstbal of een dennenappel – op ongeveer een meter afstand van je camera. Zorg dat er kerstlichtjes op minstens twee meter achter je onderwerp hangen. Focus op je onderwerp. De lichtjes op de achtergrond worden nu zachte, ronde lichtcirkels die een sprookjesachtige sfeer creëren. Deze techniek werkt het beste in een donkere ruimte waar de lichtjes echt opvallen.
Experimenteer met licht en schaduw
Kerst valt in de donkerste periode van het jaar, en dat kun je gebruiken. Veel fotografen maken de fout om alles fel te verlichten, maar juist het spel tussen licht en donker maakt foto’s interessant. Probeer eens te fotograferen met alleen kaarslicht. Dit geeft een warme, intieme sfeer die perfect past bij kerst. Je hebt wel een camera nodig die goed presteert bij hoge ISO-waarden. Stel je ISO in op 1600 of 3200, gebruik een lichtsterke lens, en accepteer dat je foto’s wat korrel zullen hebben. Die korrel draagt juist bij aan de sfeer. Let met kaarslicht op de instellingen van je camera en voorkom dat je camera het warme kaarslicht probeert te compenseren naar daglicht.
Een andere benadering is het fotograferen tegen het licht in, ook wel backlight genoemd. Plaats je onderwerp voor een raam tijdens de schemering, of voor een lamp met kerstverlichting. Meet het licht op het gezicht van je onderwerp, niet op de achtergrond. Hierdoor ontstaat een silhouet met een zachte gloed eromheen. Deze techniek werkt prachtig voor profielfoto’s of voor het vastleggen van omtrekken. Als je het mij vraagt een van de meest ondergewaardeerde technieken in portretfotografie.
Vertel een verhaal in een serie foto’s
Eén originele kerstfoto is mooi, maar een serie foto’s die samen een verhaal vertellen is krachtiger. Denk aan een reeks die de voorbereiding van kerst documenteert: het uitzoeken van de boom, het sjouwen naar huis, de eerste tak die wordt opgehangen, het moment dat de lichtjes aangaan, de vermoeide maar tevreden gezichten aan het eind. Of maak een serie over één object, zoals een cadeau: het inpakken, onder de boom, de nieuwsgierige blikken, het uitpakken, de reactie.
Voor zo’n serie is consistentie belangrijk. Gebruik dezelfde bewerking voor alle foto’s. Houd je aan een kleurenpalet – misschien kies je voor gedempte, natuurlijke tinten in plaats van de felle rood-groencombinatie. Zorg dat de foto’s qua compositie bij elkaar passen. Dit betekent niet dat alles hetzelfde moet zijn, maar er moet een rode draad zitten in je beeldtaal. Denk na over de volgorde waarin je de foto’s presenteert. Een goede serie heeft een begin, een middenstuk en een einde, net als elk verhaal.
Breek bewust met kerstkleuren en verwachtingen
Wie zegt dat kerstfoto’s rood en groen moeten zijn? Door bewust andere kleuren te kiezen, maak je direct originele kerstfoto’s. Of fotografeer je kerstfoto’s eens in zwart-wit (voor de twijfelaars: schiet in JPG en RAW dan heb je altijd ook een kleurenfoto). Fotografeer in zwart-wit om de focus volledig op emotie en compositie te leggen. Experimenteer met monochrome bewerkingen in bruintinten voor een vintage gevoel.
Je kunt ook de setting compleet veranderen. Kerst hoeft niet binnen plaats te vinden. Fotografeer je gezin tijdens een wandeling door een besneeuwd bos. Leg vast hoe iemand warme adem uitblaast in de koude lucht. Maak foto’s van bevroren takken die glinsteren in de zon. Deze beelden roepen dezelfde gevoelens op als traditionele kerstfoto’s – kou, warmte, samenzijn, winterse schoonheid – maar op een verfrissende manier. De fotografe Annie Leibovitz zei ooit: “A thing that you see in my pictures is that I was not afraid to fall in love with these people.” Dit geldt ook voor je onderwerp: durf verliefd te worden op de onverwachte momenten.
Wat zijn jouw ervaringen met het maken van kerstfoto’s? Welke aanpak heeft voor jou gewerkt om los te komen van de standaard plaatjes? Deel je ideeën en foto’s in de reacties hieronder. Misschien inspireer je wel andere lezers om dit jaar ook voor een andere aanpak te kiezen.
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s, maar vooral omdat ik graag kijk. Echt kijk. Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50, gekocht rond de geboorte van mijn zoon. Sindsdien is fotografie voor mij verweven geraakt met aandacht, nieuwsgierigheid en het vastleggen van momenten die anders ongemerkt voorbijgaan.
Ik ben iemand die wil begrijpen wat hij doet. Daarom zit ik net zo graag in de techniek als in het beeld zelf. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, eigenwijs, en precies uitdagend genoeg om me scherp te houden. Ik word blij van uitzoeken waarom iets werkt — of waarom juist niet.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Niet om te laten zien wat ik weet, maar om anderen mee te nemen in dat ontdekproces. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel te maken, zonder ze plat te slaan. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
