Een man in een verfrommeld pak staat bij een bushalte. Hij staart naar zijn telefoon. Achter hem verschijnt een reclamebord met exact dezelfde houding. Dat moment duurde twee seconden. Ik had mijn camera al omhoog. De foto vertelt een verhaal over onze tijd zonder dat ik een woord hoef te zeggen. Dit is waar straatfotografie om draait: verhalen vangen die zich voor je ogen ontvouwen.
Het verschil tussen kijken en zien
Ik loop al twaalf jaar met een camera door steden. Wat me het meest verbaast: de meeste mensen kijken, maar zien niet. Ze lopen langs dezelfde straathoeken waar ik tientallen verhalen heb gevangen. Het verschil zit in je mindset. Straatfotografie vraagt om een andere manier van waarnemen. Je moet leren anticiperen op menselijk gedrag. Je ontwikkelt een soort zesde zintuig voor momenten die gaan gebeuren. Dat klinkt misschien abstract, maar het is een vaardigheid die je kunt trainen. Ik zie het aan de manier waarop iemand loopt. Aan de richting van hun blik. Aan de spanning in hun schouders. Die signalen vertellen me waar ik moet staan en wanneer ik moet afdrukken.
De straatfotograaf Henri Cartier-Bresson noemde het “het decisieve moment”. Hij schreef: “Photography is the simultaneous recognition, in a fraction of a second, of the significance of an event.” Die definitie blijft actueel. Het gaat niet om geluk. Het gaat om bewust aanwezig zijn. Ik positioneer mezelf op plekken waar licht en architectuur samenkomen. Waar mensen natuurlijk doorheen bewegen. Dan wacht ik. Soms vijf minuten. Soms een half uur. De beste straatfoto’s ontstaan uit geduld gecombineerd met alertheid. Je moet tegelijkertijd ontspannen en gefocust zijn.
Technische keuzes die je verhaal bepalen
Mijn Fujifilm heeft een vaste 35mm lens. Die beperking dwingt me om met mijn voeten te zoomen. Ik moet dichterbij komen. Dat maakt mijn foto’s intiemer en directer. Voor straatfotografie werkt een brandpuntafstand tussen 28mm en 50mm het beste. Bij 28mm krijg je context en omgeving mee. Bij 50mm isoleer je je onderwerp sterker. Ik kies voor 35mm omdat het het menselijk gezichtsveld benadert. Foto’s voelen daardoor natuurlijk aan. Ze trekken kijkers de scène in zonder kunstmatige vervreemding.
Mijn camera-instellingen blijven simpel. Ik fotografeer in aperture priority mode met f/8. Die instelling geeft me voldoende scherptediepte. Zowel voorgrond als achtergrond blijven leesbaar. Mijn ISO staat op auto met een maximum van 3200. De sluitertijd blijft daardoor boven 1/125 seconde. Dat is essentieel voor scherpe beelden van bewegende mensen. Moderne camera’s hebben uitstekende ruis-prestaties. Een foto met ISO 3200 is bruikbaar, zeker in zwart-wit. Ik gebruik single-point autofocus op het midden. Dat is sneller dan gezichtsherkenning. Bij straatfotografie tel je in fracties van seconden. Complexe focussystemen vertragen je reactie.
De ethiek van fotograferen in de publieke ruimte
Hier wordt het interessant en soms ongemakkelijk. In Nederland mag je fotograferen in de openbare ruimte. De Rijksoverheid stelt dat je geen toestemming nodig hebt voor foto’s in publieke ruimtes. Publicatie is een ander verhaal. Voor commercieel gebruik heb je modelreleases nodig. Voor artistiek werk ligt het genuanceerder. Ik publiceer foto’s waar mensen niet herkenbaar zijn of waar de context respectvol is. Iemand belachelijk maken is uit den boze. Iemands menselijkheid vastleggen is iets anders.
Mijn eigen ethische kompas is strenger dan de wet. Ik fotografeer geen daklozen in vernederende situaties. Geen huilende mensen in hun zwakste momenten. Geen kinderen zonder context die hun ouders zou alarmeren. Straatfotografie gaat over het menselijk bestaan, niet over sensatie. Ik vraag mezelf altijd af: zou ik willen dat iemand mij zo fotografeert? Die vraag houdt me scherp. Sommige fotografen werken anders. Dat respecteer ik. Maar mijn werk moet ik kunnen verantwoorden tegenover de mensen die erin voorkomen.
Licht lezen als een tweede taal
Licht bepaalt je verhaal net zo hard als je onderwerp. Ik zoek naar situaties waar hard licht dramatische schaduwen creëert. Een steegje waar zonlicht tussen gebouwen door valt. Een overdekte passage waar mensen van donker naar licht lopen. Die overgangen geven spanning. Ze creëren contrast. Je oog wordt automatisch naar het licht getrokken. Daarom positioneer ik mijn onderwerpen daar. Het maakt niet uit hoe interessant iemand is. In vlak licht wordt elk verhaal saai.
Compositie onder tijdsdruk
Straatfotografie geeft je geen tijd voor perfecte compositie. Toch moet je foto gestructureerd zijn. Anders wordt het een snapshot zonder kracht. Ik gebruik de rule of thirds vaak als uitgangspunt. Mijn camera heeft een raster in de zoeker. Ik plaats interessante elementen op de snijpunten. Maar belangrijker dan regels is balans. Ik zoek naar visuele tegengewichten. Een persoon links, een lantaarnpaal rechts. Een groep mensen boven, een schaduw onder. Die balans geeft rust in een dynamische scène.
Leading lines zijn mijn favoriete compositie-tool. Stoeprandjes, tramrails, gevels die naar een punt convergeren. Ze leiden het oog naar je hoofdonderwerp. Ik gebruik ze bewust. Eerst zie ik de lijn. Dan wacht ik tot iemand op de juiste plek loopt. Dat kan seconden duren of minuten. De beste straatfoto’s combineren sterke compositie met een perfect moment. Dat vraagt om pre-visualisatie. Ik zie de foto al voor hij gebeurt. Dan hoef ik alleen nog te wachten tot de werkelijkheid mijn voorstelling inhaalt. Dat klinkt misschien pretentieus, maar het is een praktische techniek. Je hersenen werken sneller dan je bewuste denken.
De praktijk van onzichtbaar worden
Mensen gedragen zich anders als ze een camera zien. Ze verstijven. Ze poseren. Ze worden boos. Daarom leer je onzichtbaar te worden. Niet letterlijk natuurlijk. Maar je leert je te gedragen alsof je er hoort. Ik loop met doelgericht tempo. Niet sluipend. Niet aarzelend. Gewoon als iemand die ergens naartoe gaat. Mijn camera hangt aan een draagriem op borsthoogte. Klaar om omhoog te brengen. Ik staar niet naar mensen. Ik observeer perifeer. Zodra ik een moment zie, breng ik de camera omhoog en druk af. Eén foto. Misschien twee. Dan loop ik door.
Die techniek werkt omdat mensen geen tijd hebben om te reageren. Ze zien een voorbijganger met een camera. Voor ze beseffen dat jij hen fotografeert, ben je al weg. Het klinkt misschien laf. Maar het alternatief is poserende mensen of confrontaties. Geen van beide levert authentieke verhalen op. Sommige fotografen vragen toestemming. Dat respecteer ik. Maar het verandert het moment fundamenteel. De spontaniteit verdwijnt. Ik wil mensen vangen zoals ze zijn, niet zoals ze zich presenteren.
Een concreet voorbeeld uit Amsterdam
Laat me een specifieke foto ontleden. Centraal Station, ochtendspits, november 2022. Ik stond bij de uitgang naar het IJ. Laagstaande zon scheen door de glazen wand. Mensen liepen van het donkere stationsgebouw naar buiten. Ik zag hoe het licht hen transformeerde van silhouetten naar verlichte figuren. Daar zat mijn verhaal: de overgang van nacht naar dag, van anonimiteit naar individualiteit. Ik positioneerde mezelf zo dat de zon van links kwam. Mijn instellingen: f/8, 1/500 seconde, ISO 400. De snelle sluitertijd bevroor de beweging. Het hoge diafragma hield zowel voorgrond als achtergrond scherp.
Ik wachtte twintig minuten. Tientallen mensen liepen door mijn frame. Te veel. Te weinig. Verkeerde houding. Toen kwam een vrouw in een lange jas. Ze hield haar hand boven haar ogen tegen het licht. Achter haar liepen twee mannen in pak, verdiept in gesprek. De compositie klopte. Voorgrond, middengrond, achtergrond. Allemaal met hun eigen verhaal. Ik drukte af. Eén keer. De foto vertelt over de ochtend-rush. Over mensen die de dag ingaan. Over het moment tussen thuis en werk waar je nog in je eigen gedachten bent. Dat is straatfotografie: universele verhalen vangen in specifieke momenten.
Je eigen visuele taal ontwikkelen
Na duizenden straatfoto’s herken ik mijn eigen stijl. Ik ben aangetrokken tot symmetrie en architectuur. Tot mensen die iets doen met hun handen. Tot situaties waar humor en melancholie samenkomen. Die voorkeuren zijn niet bewust gekozen. Ze ontstonden door te doen. Door te zien welke foto’s me energie geven. Welke verhalen ik blijf vertellen. Jouw visuele taal zal anders zijn. Misschien hou je van chaos en drukte. Van close-ups en emotie. Van kleur en contrast. Dat ontdek je alleen door te fotograferen.
Bekijk het werk van andere straatfotografen. Vivian Maier voor haar composities. Alex Webb voor zijn kleurgebruik. Bruce Gilden voor zijn confronterende aanpak. Maar kopieer ze niet. Laat je inspireren en ga dan je eigen weg. De fotograaf Joel Meyerowitz zei: “You have to have a sense of what you’re looking for. You have to have a sense of what moves you.” Dat gevoel ontwikkel je door bewust te fotograferen. Door na elke sessie je foto’s te analyseren. Welke werken? Waarom? Welke mislukken? Wat ontbrak? Die reflectie maakt je beter.
Straatfotografie vraagt om moed, geduld en een scherp oog. Het vraagt om technische vaardigheid en ethisch bewustzijn. Maar bovenal vraagt het om nieuwsgierigheid naar mensen en hun verhalen. Die verhalen spelen zich elke dag af. Op elke straathoek. In elke stad. Je hoeft ze alleen maar te zien. Deel je eigen straatfoto’s en ervaringen in de reacties. Welke verhalen vang jij op straat?
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s, maar vooral omdat ik graag kijk. Echt kijk. Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50, gekocht rond de geboorte van mijn zoon. Sindsdien is fotografie voor mij verweven geraakt met aandacht, nieuwsgierigheid en het vastleggen van momenten die anders ongemerkt voorbijgaan.
Ik ben iemand die wil begrijpen wat hij doet. Daarom zit ik net zo graag in de techniek als in het beeld zelf. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, eigenwijs, en precies uitdagend genoeg om me scherp te houden. Ik word blij van uitzoeken waarom iets werkt — of waarom juist niet.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Niet om te laten zien wat ik weet, maar om anderen mee te nemen in dat ontdekproces. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel te maken, zonder ze plat te slaan. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
