Drie jaar geleden zat ik nog achter mijn bureau op een kantoor, starend naar spreadsheets. Mijn camera lag thuis in de kast. Elke avond en elk weekend trok ik erop uit om te fotograferen. Vrienden vroegen: “Waarom doe je hier niet je werk van?” Ik lachte het weg. Te eng. Te onzeker. Tot die ene maandag waarop ik dacht: wat als ik het gewoon probeer? Vandaag verdien ik mijn geld volledig met fotografie. Niet omdat ik bijzonder getalenteerd ben, maar omdat ik een plan had. Laat me je precies vertellen hoe ik het aanpakte.
Stap 1: Bepaal wat je echt wilt verkopen
De grootste fout die ik maakte? Denken dat ik “alles” kon fotograferen. Portretten, landschappen, producten, evenementen. Ik wilde niemand teleurstellen. Maar klanten willen geen generalist. Ze zoeken een specialist. Ik moest kiezen. Voor mij werd het portretfotografie voor bedrijven. Niet omdat het het meest sexy klonk, maar omdat ik merkte dat bedrijven hier budget voor hadden en ik het leuk vond om met mensen te werken. Kies één niche. Eén specifiek type fotografie waar je je volledig op richt. Kijk naar je portfolio van het afgelopen jaar. Welke foto’s maak je het liefst? Waar krijg je energie van? Belangrijker nog: waar willen mensen voor betalen in jouw regio?
Ik sprak met fotograaf Mark Jansen uit Rotterdam, die in 2019 de overstap maakte. Hij vertelde me: “Ik dacht dat ik alles moest kunnen. Pas toen ik me richtte op architectuurfotografie, begonnen klanten me serieus te nemen. Ze zagen dat ik gespecialiseerd was.” Specialisatie betekent niet dat je nooit meer iets anders mag fotograferen. Het betekent dat je marketingboodschap helder is. Mensen moeten binnen drie seconden snappen wat je doet. Test dit door aan vijf mensen te vragen wat jij fotografeert. Als ze aarzelen, is je boodschap niet scherp genoeg.
Stap 2: Bereken je echte kosten
Dit was een pijnlijke les. Ik dacht: als ik 50 euro per uur vraag en tien opdrachten per maand doe, verdien ik 500 euro. Fout. Ik vergat belastingen, verzekeringen, apparatuur, software, marketing, administratie en de tijd die ik kwijt was aan acquisitie. Pak een spreadsheet. Schrijf alle kosten op. Echt alles. Mijn lijst zag er zo uit: btw-afdracht, inkomstenbelasting, beroepsaansprakelijkheidsverzekering, Adobe Creative Cloud abonnement, website hosting, back-up oplossingen, nieuwe lenzen, cameraonderhoud, reiskosten, telefoonabonnement, boekhouder, en marketingkosten. Tel dit bij elkaar op. Deel het door twaalf. Dat is je minimale maandelijkse kostenpost.
Volgens onderzoek van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft 40% van de startende zelfstandigen geen realistisch financieel plan. Daarom faalt een groot deel binnen drie jaar. Bereken hoeveel uur je daadwerkelijk kunt factureren. Als je veertig uur per week werkt, zijn dat er misschien twintig die je kunt doorberekenen. De rest gaat naar administratie, marketing en acquisitie. Neem je maandelijkse kosten, voeg toe wat je wilt verdienen, en deel dit door je factureerbare uren. Dat is je minimale uurtarief. Schrik niet als dit hoger uitvalt dan je dacht. Voor mij was het 75 euro per uur, terwijl ik eerst 40 euro wilde vragen.
Stap 3: Start als bijverdienste
Ik nam geen ontslag op dag één. Dat zou financiële zelfmoord zijn geweest. In plaats daarvan startte ik als bijverdienste. Ik werkte vier dagen per week op kantoor en gebruikte mijn vrije dag en weekenden voor fotografie-opdrachten. Dit gaf me twee voordelen: financiële zekerheid en tijd om te experimenteren met prijzen en diensten. Meld je aan bij de Kamer van Koophandel als eenmanszaak. Dit kost ongeveer 50 euro. Je kunt dit naast je baan doen. Zorg dat je werkgever ermee akkoord is. Sommige contracten verbieden nevenactiviteiten, dus check dit eerst.
Ik bouwde gedurende achttien maanden een klantenkring op. Mijn doel was simpel: drie vaste klanten per maand die samen minstens 1500 euro opleverden. Toen ik dit zes maanden achter elkaar haalde, wist ik dat het haalbaar was. Fotograaf Lisa de Vries uit Utrecht deed het anders. Zij vertelde me: “Ik spaarde eerst een buffer van zes maanden aan vaste lasten. Pas toen durfde ik de stap te zetten.” Beide routes werken. Kies wat bij jou past. Maar spring niet zonder vangnet. De stress van geen inkomen maakt je een slechte ondernemer. Je accepteert dan elke opdracht, ook die te weinig betalen of niet bij je passen.
Stap 4: Bouw een professionele uitstraling op
Klanten betalen niet voor foto’s. Ze betalen voor vertrouwen. Als je website eruitziet als een hobby-project uit 2005, vertrouwen ze je niet met hun budget. Investeer in een degelijke website. Gebruik platforms als Squarespace of Format, speciaal gemaakt voor fotografen. Dit kost tussen 10 en 30 euro per maand. Zorg voor een duidelijke homepage die vertelt wat je doet, voor wie, en waarom zij jou moeten kiezen. Voeg een portfolio toe met maximaal twintig van je allerbeste foto’s. Meer niet. Kwaliteit boven kwantiteit. Ik zie te vaak portfolios met honderd foto’s waarvan er tachtig middelmatig zijn.
Daarnaast heb je een contract nodig. Download geen gratis template van internet. Laat een gespecialiseerde jurist er eentje opstellen. Dit kost tussen 300 en 600 euro, maar bespaart je later duizenden euro’s aan juridische problemen. Mijn contract regelt gebruiksrechten, betalingstermijnen, annuleringsvoorwaarden en aansprakelijkheid. Sinds ik dit heb, zijn discussies met klanten verdwenen. Ook belangrijk: een professioneel e-mailadres. Geen gmail of hotmail, maar naam@jouwbedrijf.nl. Dit kost een paar euro per maand via je hostingprovider. Kleine details maken het verschil tussen amateur en professional.
Stap 5: Leer acquisitie als vaardigheid
Dit is waar de meeste fotografen falen. Ze kunnen prachtig fotograferen, maar geen klanten vinden. Acquisitie is geen talent. Het is een vaardigheid die je leert. Ik begon met mijn netwerk. Ik stuurde een persoonlijke mail naar vijftig mensen die ik kende. Geen massaMail, maar echt persoonlijk. “Hoi Jan, ik ben gestart met professionele portretfotografie voor bedrijven. Jij werkt bij een marketingbureau, dus misschien ken je mensen die dit kunnen gebruiken?” Vijftien mensen reageerden. Drie leidden tot opdrachten. Dat was mijn eerste 900 euro.
Daarna richtte ik me op LinkedIn. Ik plaatste twee keer per week een foto met een verhaal erachter. Geen verkooppraatjes, maar waardevolle content. “Zo maak je een goede profielfoto” of “Waarom natuurlijk licht beter werkt voor bedrijfsportretten”. Volgens een onderzoek van HubSpot genereert consistent posten op LinkedIn 5 tot 8 keer meer engagement dan sporadisch posten. Na drie maanden kreeg ik mijn eerste aanvraag via LinkedIn. Na zes maanden waren het er twee per maand. Koud bellen werkte voor mij niet. Dat past niet bij mijn persoonlijkheid. Vind wat bij jou past. Netwerkevenementen, social media, samenwerkingen met andere ondernemers, of advertenties. Test verschillende kanalen en meet wat werkt.
De financiële realiteit van zelfstandig fotograferen
Laat ik eerlijk zijn. Het eerste jaar verdiende ik minder dan in loondienst. Veel minder. Maar ik investeerde in mezelf. Ik kocht betere apparatuur, volgde online cursussen over ondernemerschap, en bouwde mijn portfolio uit. Jaar twee draaide ik quitte. Jaar drie verdiende ik meer dan ooit in loondienst. Nu, in jaar vier, heb ik een wachtlijst van klanten. Maar dit gebeurde niet vanzelf. Ik werkte de eerste twee jaar gemiddeld zestig uur per week. Niet omdat ik moest, maar omdat ik wilde. Omdat elke opdracht, elke nieuwe klant, elke positieve review me energie gaf.
Volgens cijfers van het CBS verdient een zelfstandig fotograaf gemiddeld tussen 25.000 en 45.000 euro bruto per jaar. Dat klinkt niet spectaculair. Maar dit gemiddelde bevat ook mensen die het als bijverdienste doen. Fulltime fotografen met een duidelijke niche en professionele aanpak verdienen tussen 40.000 en 80.000 euro. Topfotografen in gespecialiseerde niches zoals commerciële fotografie kunnen meer dan 100.000 euro verdienen. De vraag is niet of het kan, maar of jij bereid bent de stappen te zetten. Wees realistisch over je verwachtingen. Het is geen snel-rijk-worden-schema. Het is een bedrijf dat je opbouwt, stap voor stap.
Wat niemand je vertelt over de overstap
Er zijn dingen die ik had willen weten voordat ik begon. Ten eerste: je bent niet alleen fotograaf. Je bent ondernemer, boekhouder, marketeer, verkoper en klantenservice in één persoon. Fotograferen is misschien 40% van je tijd. De rest is bedrijfsvoering. Als je dat niet leuk vindt, wordt het zwaar. Ten tweede: niet elke opdracht is leuk. Soms fotografeer je dingen die je niet inspireren, omdat je de rekeningen moet betalen. Dat is oké. Het hoort erbij. Ten derde: je sociale leven verandert. Weekenden zijn vaak werkdagen. Avonden ook. Je vrienden begrijpen niet altijd waarom je niet kunt afspreken.
Maar er zijn ook dingen die beter zijn dan ik had verwacht. De vrijheid om je eigen planning te bepalen. De voldoening van een tevreden klant. Het gevoel dat je je eigen succes creëert. Geen baas die over je schouder meekijkt. Geen politiek op kantoor. Alleen jij, je camera, en je ambities. Voor mij weegt dat alles op tegen de nadelen. Maar dat is persoonlijk. Sommige mensen hebben de structuur van een baan nodig. Anderen bloeien op in de chaos van ondernemerschap. Ken jezelf voordat je de stap zet.
Jouw eerste concrete actie voor morgen
Stop met dromen en start met doen. Morgen ga je één ding doen: schrijf op papier wat je wilt bereiken over twaalf maanden. Niet vaag, maar concreet. Hoeveel wil je verdienen? Hoeveel opdrachten per maand? Welke type klanten? Werk dan terug. Wat moet je over zes maanden hebben bereikt om op schema te liggen? En over drie maanden? En volgende maand? En volgende week? Plots heb je geen droom meer, maar een plan. Plannen kun je uitvoeren. Dromen blijven dromen.
Ik gebruik zelf de SMART-methode. Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden. Dus niet “Ik wil meer verdienen met fotografie”, maar “Ik wil in december 2024 minimaal 2000 euro per maand verdienen met bedrijfsportretfotografie door vier klanten per maand te bedienen met een gemiddelde opdracht van 500 euro.” Zie je het verschil? Het tweede is een doel dat je kunt meten en bijsturen. Volgens onderzoek van de Dominican University of California hebben mensen die hun doelen opschrijven 42% meer kans om ze te bereiken dan mensen die dat niet doen.
Vertel me in de reacties: wat houdt jou tegen om de stap te zetten? Is het angst, gebrek aan kennis, of financiële onzekerheid? Laten we het gesprek aangaan. Misschien kan ik je helpen met een concreet advies. Of misschien inspireert jouw verhaal anderen om te starten. Samen komen we verder dan alleen.
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s, maar vooral omdat ik graag kijk. Echt kijk. Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50, gekocht rond de geboorte van mijn zoon. Sindsdien is fotografie voor mij verweven geraakt met aandacht, nieuwsgierigheid en het vastleggen van momenten die anders ongemerkt voorbijgaan.
Ik ben iemand die wil begrijpen wat hij doet. Daarom zit ik net zo graag in de techniek als in het beeld zelf. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, eigenwijs, en precies uitdagend genoeg om me scherp te houden. Ik word blij van uitzoeken waarom iets werkt — of waarom juist niet.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Niet om te laten zien wat ik weet, maar om anderen mee te nemen in dat ontdekproces. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel te maken, zonder ze plat te slaan. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
