Drie jaar geleden verloor ik 600 foto’s van een bedrijfsshoot. De harde schijf crashte, uiteraard zonder waarschuwing. Ook mijn backup had gefaald. Mijn klant was woedend, dreigde met juridische stappen en ik betaalde uiteindelijk 4.000 euro schadevergoeding. Die avond besloot ik dat dit nooit meer zou gebeuren. Sindsdien heb ik een back-upsysteem gebouwd dat waterdicht is. Het kost wat geld, maar ik slaap er beter van.
De 3-2-1 regel is je fundament
De 3-2-1 regel vormt de basis van elk professioneel back-upsysteem:
- bewaar 3 kopieën van elk bestand
- 2 verschillende media
- waarvan 1 op een externe locatie
Dit klinkt simpel, maar de uitvoering vraagt discipline. Ik werk met een NAS-systeem, Mac Time machine en cloudopslag. Dit is mijn persoonlijke werkwijze:
- Meteen na een shoot kopieer ik alle JPG- en RAW-bestanden naar mijn laptop en een shared drive op de Synology NAS.
- De foto’s laat ik op de SD-kaart staan tot de volgende shoot.
- De kopie op mijn laptop is een tijdelijke, tot ik de set foto’s heb opgeschoond en bewerkt. Daarna kopieer ik de bewerkt set naar mijn NAS en verwijder ik de lokale kopie.
- Mac Time Machine maakt ieder uur een backup van de lokale drive.
- Mijn Synology NAS is uitgevoerd in RAD-1, wat wil zeggen dat deze 2 harddisks bevat met een identieke inhoud en error-correctie. Harddisk twee is dus een kopie. Dit proces gebeurt direct en automatisch.
- Driemaal per week wordt er in de nacht een backup van mijn NAS gemaakt naar de cloud-opslag van Backblaze.
NAS-systemen voor redundantie
Een Network Attached Storage (NAS) is geen luxe, maar een noodzaak voor fotografen. Mijn Synology DS220+ (basis-uitvoering) kost ongeveer 300 euro en bevat twee schijfsleuven. Deze heb ik voorzien van twee Seagate IronWolf NAS-schijven van 4TB, specifiek ontworpen voor 24/7 gebruik. Deze schijven hebben een MTBF (Mean Time Between Failures) van 1 miljoen uur, wat neerkomt op ongeveer 114 jaar continu gebruik. Natuurlijk haal je dat niet, maar het geeft wel de robuustheid aan. Het NAS zorgt ervoor dat beide schrijven altijd up-to-date zijn. Verder is er een vorm van error-correctie, waardoor een schijf kan uitvallen zonder gegevensverlies.
De NAS staat aangesloten op mijn netwerk en ik benader deze op mijn laptop via een shared drive. De wifi-snelheid schommelt tussen 200-400 Mbps. Bij het overzetten van 15GB aan RAW-bestanden kost dit even tijd. De Synology draait DSM-software die externe toegang voor mij mogelijk maakt en waarmee ik bepaalde directories (tijdelijk) kan delen met anderen. Zo kan ik klanten een maand toegang geven tot de bewerkte foto’s. Daarna wordt de url automatisch ongeldig om misbruik te voorkomen.
Wat zijn RAID configuraties?
RAID staat voor Redundant Array of Independent Disks. Er bestaan verschillende configuraties. RAID 0 verdeelt data over twee schijven voor snelheid, maar biedt geen bescherming. Als één schijf crasht, verlies je alles. RAID 1 spiegelt data tussen twee schijven. Je krijgt de capaciteit van één schijf, maar volledige redundantie. RAID 5 vereist minimaal drie schijven en biedt zowel snelheid als bescherming. Bij RAID 5 kun je één schijf verliezen zonder dataverlies. Voor fotografen met grote archieven is RAID 6 interessant. Dit systeem gebruikt vier schijven en overleeft twee gelijktijdige crashes. Ik gebruik RAID 1 omdat het simpel en betrouwbaar is. Peter Krogh, auteur van “The DAM Book”, schrijft: “RAID is not a backup, it’s uptime insurance.” Hij heeft gelijk. RAID beschermt tegen hardware falen, niet tegen menselijke fouten of ransomware.
Cloudopslag als externe veiligheidslaag
Cloud back-ups redden je bij brand of diefstal. Ik gebruik Backblaze B2 voor mijn archief. B2 is objectopslag waarnaar je bestanden uploadt en downloadt. Mijn Synology doet dit automatisch voor mij. De uploadsnelheid hangt af van je internetverbinding. Bij een snelheid van 100 Mbps duurt het ongeveer 2,5 uur omr 100GB te uploaden. Dat klinkt traag (en het is ook niet extreem snel), maar het gebeurt ’s nachts terwijl ik slaap. Mijn initial backup heeft er bijna 48 uur over gedaan. Gelukkig worden vanaf nu alleen wijzigingen gebackupt. Backblaze B2 kost ongeveer $6 per TB per maand en rekent geen kosten voor het terugzetten van bestanden. Alternatieven zijn Google Drive (duur) en Amazon S3 Glacier Deep Archive dat extreem goedkoop is voor langetermijnopslag maar traag is en het terugzetten geld kost. Voor actieve projecten is dat onbruikbaar, maar voor archieven ouder dan twee jaar werkt het prima.
Automatisering voorkomt menselijke fouten
Handmatige back-ups falen omdat mensen vergeetachtig zijn. Na een intensieve shoot van tien uur wil je naar huis, niet nog een uur bestanden uitzoeken en kopiëren. Daarom automatiseer ik alles. Zodra ik een bestand opsla op de laptop, kopieert de NAS het binnen seconden en ’s nachts worden vanuit het NAS incrementele backups gemaakt naar Backblaze. Ik hoef niets te doen. Incrementeel betekent dat alleen nieuwe of gewijzigde bestanden worden gekopieerd, niet alles opnieuw.
Verificatie en testen zijn cruciaal
Een back-up die je nooit test is waardeloos. Elk kwartaal doe ik een restore-test. Ik kies willekeurig een oude shoot en herstel alle bestanden vanaf verschillende bronnen. Eerst vanaf de NAS, dan vanaf Backblaze. Dit proces duurt al snel een aantal uur, maar het geeft zekerheid. Verificatie betekent ook checksums controleren. Een checksum is een unieke digitale vingerafdruk van een bestand. Synology NAS controleert na verzending naar Blackblaze de checksum en als dit niet klopt, wordt de verzending opnieuw gedaan. Mijn Synology NAS doet automatisch wekelijks een check van de harddisks om mogelijke problemen vroegtijdig aan het licht te brengen.
Kosten versus risico
Mijn complete back-upsysteem kost ongeveer 500 euro initieel, plus 150 euro per jaar voor cloudopslag. Dat klinkt veel, maar vergelijk het met de kosten van dataverlies. Die 4.000 euro schadevergoeding die ik betaalde was pijnlijk. Daarbovenop verloor ik de klant, zijn netwerk en mijn reputatie in die sector. De emotionele tol was nog zwaarder. Maandenlang twijfelde ik aan mezelf. Professionele fotografen verdienen gemiddeld 50-150 euro per uur. Eén verloren shoot van acht uur vertegenwoordigt 400-1.200 euro aan inkomsten, plus herboeking als dat überhaupt mogelijk is. Sommige momenten kun je niet opnieuw schieten: bedrijfsevenementen, bruiloften, persconferenties. De vraag is niet of je een back-upsysteem kunt betalen, maar of je het je kunt veroorloven om het niet te hebben.
Welk back-upsysteem gebruik jij en heb je ooit data verloren? Deel je ervaring in de reacties hieronder. Andere fotografen leren van jouw verhaal, of het nu een succesverhaal of een waarschuwing is.
Ik ben Jeroen. Ik maak foto’s, maar vooral omdat ik graag kijk. Echt kijk. Dat begon ruim twintig jaar geleden met een Nikon D50, gekocht rond de geboorte van mijn zoon. Sindsdien is fotografie voor mij verweven geraakt met aandacht, nieuwsgierigheid en het vastleggen van momenten die anders ongemerkt voorbijgaan.
Ik ben iemand die wil begrijpen wat hij doet. Daarom zit ik net zo graag in de techniek als in het beeld zelf. Tegenwoordig werk ik met een Fujifilm X-T50: compact, eigenwijs, en precies uitdagend genoeg om me scherp te houden. Ik word blij van uitzoeken waarom iets werkt — of waarom juist niet.
Naast fotograferen schrijf ik over fotografie. Niet om te laten zien wat ik weet, maar om anderen mee te nemen in dat ontdekproces. Ik hou ervan om ingewikkelde dingen simpel te maken, zonder ze plat te slaan. Of je nu net begint of al jaren fotografeert: er valt altijd iets nieuws te zien, te leren, te verbeteren. Dat enthousiasme delen, dát is wat me drijft.
